Bi xr hatin ser PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd  Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor  Avakirin, Pirojeyn Cand  Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann  Syas, Weana Malper  TV yn Kurdistane.
         
                Kurdish   |   Turkish   |   Engilsh  |   German

Menu
  • Rpela Ser
  • Nivskarn Xoybun
  • Nivskarn Mvan
  • Drok Kurd
  • Nexi Kurdistan
  • Belavok Lgern
  • Cand Huner
  • Helbestn Gel
  • Forum
  • Ankt
  • Nuce
  • Album
  • Slayd Show
  • Muzka Kurd - 1
  • Muzka Kurd - 2
  • Kovara Xebat Vejn
  • Kovara Xoybun
  • Pelgeyn bi Kurd
  • Perwerdeya Siyas
  • Malpern Kurdan
  • Li ser me
  • Arsiva Nceyan
  • Nivs & Ne Bine
  • Game-Cilp- ListikN
  • Game - 36KurdishTV

  • Nivskar

    Ali Cahit Kirac

    Belavok
  • Belavokn Me
  • PDK- ARSIV
  • Belavokn We
  • Ariva Xoybun
  • Ariva Niviskaran
  • Niviskarn Derkir

  • Helbest
  • Ehmed Xan
  • E. Xan - Memozn
  • Mela Ahmed Cizr
  • Dwana Melay Cizr
  • Feqy Teyra
  • Celadet El Bedirxan
  • Cgerxwn
  • Ciwan Abdal
  • Osman Sebr
  • Al Caht Kira
  • Feqr Ehmed
  • Ahn Zozan
  • Abdullah Karabag
  • Al Kolo
  • Armanc Nerwey
  • Aydin Coun
  • Aydin Orak
  • Agir Abad
  • Bihr Bnij
  • Dildar smail
  • Ezz Xemcivn
  • Feth Gezney
  • Felemez Akad
  • Hemre Reo
  • Hwa Qasim
  • Hindirn Gull
  • Hekm Xlex
  • Hejar Kurd
  • Hekm Xlex
  • Husn M. Hebe
  • Amade Dive !!!!
  • Leyla emmo
  • Kiyaksar Temir
  • Kon Re
  • Kovan Sind
  • Kal Kurds
  • Mehmed obanoxlu
  • Mehd Mutlu
  • M.Kew Dilxr
  • Mihemed Salih Al
  • T Amadekirin !!!!
  • Navser Botan
  • Nhad Temir
  • Royar Tirbesipy
  • Seyday Dilmeqes
  • Sebr Botan
  • Sediq Sindav
  • Seyid Feysel Mojtev
  • ivan Perwer
  • engal Osman
  • Seyda y Ar
  • smet Dax
  • . Xell xmusoglu
  • FeyzulleKhaznawi
  • Xizan lan
  • Y. Sebri Qamilok
  • Helbestn We
  • Helbest Stran We
  • Helbest Stran Gel
  • Helbest Bperde-1
  • Helbest Bperde-2
  • Helbest Bperde-3
  • Helbest Bperde-4

  • Droka Kurdistan
  • Droka Kurd
  • Kronolij
  • Imp. Med
  • 200 Sal daw
  • Mervaniyan
  • Cum. Mahabad
  • Serhildann Kurdan
  • Serokn Kurdan
  • Kerkuk Kurdistane
  • Nasna Kurdistan

  • Cand, Huner
  • Pken 1
  • Pken 2
  • Crok
  • Byern Drok
  • Gotinn bapra
  • Tistonek
  • Dlok
  • Durik
  • Henek
  • Kilp Vdeoy Kurd
  • Pirs, Bersv Pken
  • and huner tit
  • Xwarinn Kurda
  • Sitran, Def Zurne
  • Lztik, Spielen, Game
  • Listikn Zarokan
  • Kincn Kurda
  • Edebyata Kurd
  • Ziman Me
  • Perwerda Ziman
  • Perwerda Civana
  • Perwerda Zarok
  • Zarok
  • Qutya Muzk-3

  • Nivsn Siyas
  • Kurdistana Serbixwa
  • Rzname & Program
  • Projeyan

  • Rojane
  • Serxwesi
  • Biranin
  • Pirozbahi
  • Daxuyani
  • Sirove
  • Lekolin
  • Roj buyn proz be
  • Roportaj
  • Agahdar
  • Bang - Pwaz
  • Daxwaz
  • Xebatn me
  • Wesiyetname
  • ermezar
  • ah abun
  • irgat - Yekit
  • Name ( Mektup )
  • Dtin Raman we
  • Civn Semner
  • Ji Raya Git Re
  • Xone, Xwene

  • Jina Kurd
  • Tekoina Siyasi
  • Tehdeyyen Siyasi
  • Tehdeyyen Civaki
  • Daxwazen We
  • Perwerde
  • Tenduristi

  • OL
  • Ola zd - Agahdar
  • Ola zd - Nasn
  • Ola zd - Wne
  • Ola Zerdet
  • Ola Cih - Nivs
  • Ola Cih - Wne
  • sa Mesh - Jesus
  • Bibel & Jesus - Film
  • Ola slam - Nivs
  • Ola slam-Mewlud

  • Survey
    Hun dixwazin di v malperde zdetir ci bibnin?

    Syaset
    Ne, Radyo, TV
    Droka Kudistan
    Cand & Huner
    Muzka Kurd
    Wne ( Foto )
    Nivskarn Kurd
    Ziman Kurd
    Pirtk Kovar
    Helbestn Kurd
    Dibistana Kurd
    Anskloped



    Encama Pirsn
    Pirsnn me

    Dengdan: 42782
    Nirxandin: 0

    PDK - Slide Show
  • Barzani Slide Show
  • PDK Slide Show 1
  • PDK Slide Show 2
  • PDK Slide Show 3
  • PDK Slide Show 4
  • PDK Slide Show 5
  • PDK Slide Show 6
  • PDK Slide Show 7
  • PDK Slide Show 8
  • PDK Slide Show 9
  • PDK Slide Show 10
  • PDK Slide Show 11

  • Di dirokede iro
    Rojek wek ro...

    Slide Show – Xoybun

    Muzka Kurd – 1

  • Muzka Kurd - 1

  • Muzka Kurd – 2
  • Muzka Kurd - 2

  • Photo Gallery–Xoybun

    Foto & Animasyon
  • Nana Azady
  • Tekongern Kurda
  • Wene ( Foto ) - 1
  • Wene ( Foto ) - 2
  • Flaman Logo
  • Anmasyon
  • Lztik-Spielen-Game

  • Projeyn Kurd
  • Projeyn Kurd

  • Lgerin / Link
  • Malpern Lgerin

  • TV'yn Kurdistan .
  • Kurdistan TV - Zind-1
  • Kurdistan TV - Zind-2
  • Zagros TV - Zind
  • Kurdistan TV
  • Kurdsat - Zind - 1
  • Kurdsat - Live
  • Roj - TV - Zind - 1
  • Roj - TV - Zind - html
  • Roj - TV - Zind - swf
  • MMC - TV
  • XOYBUN - TV
  • n ah - TV
  • zid - TV / Zind
  • Malpera zid-TV/Zind
  • Rojava - TV
  • KNN - TV
  • Rojhelat- TV
  • Zagros - TV
  • Komala - TV
  • Kurd-1 TV - Zind
  • Tishk - TV
  • Vn - TV
  • Newroz - TV
  • Zaza TV-Flash-Player
  • Zaza-TV-Media-Player
  • Zaza TV

  • Paltalk Download
  • Paltalk Download

  • Reklam
  • Hunermendn Kurd
  • Karmendn Kurd
  • Kirna Titan
  • Firotina Titan

  • Radio Xoybun
    Radio Xoybun - Deng Vejn , Amade Dibe !

    Ansklopedya Xoybun
    Ansklopedya Xoybun A B, Amade Dibe !

    Part Rxistin


    Medya Kurd, Ereb, Tirk
    Bij Kurd  Kurdistan
    Malpern Kurd, Y
  • Poltk-Civak-Huner.

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Ereb

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Tirk


  • Qutya Muzk-1
  • Qut ya Muzk - 1

  • Zrzewat ( Sewze )
    Zrzewat ( Sewze )

    Sazyn Dijber Tirka
    Rxistinn Dijber Tirka

    Radyo Zind ( Lve )
    7 - Radyo yn Zind

    Qutya Mizka Kurd - 3
    Qutya Mizka Kurd - 4

    Kurd nglz
  • Perwerde ya Ziman Kurd nglz

  • Musa | Cih | Jewry

     
    Lkoln : Xwedkirin guhdana zarokan di civaka kurd a kevin de




    Rezo Os


    Di her wext zeman de, l bgoman di dema ro de h bihtir, guhdan xwedkirina zarokan erkek her giran giring e li pþiya dibistana jiyan, bi taybet li pþiya brewer zanyarn her gel di civaka w de, wilo j di civaka navnetew de. Loma ro roj guhdana zarokan dikeve ppelka pþ ji nrdewana þarevaniy. Ev guhdan xwedkirin bi gelek rengan t naskirin - ek leystikn zarokan, xwarin vexwarinn zarokan, rok pirtkn wan, snema awazgehn wan... hd.

    L gelo, di civaka kurd kevnar de, di w civaka gundt, lt koeriy de, di w civaka gl kewden de, zaroka kurd awa xwed dib, i guhdan p dib?.

    Mixabin ko em, di v war de, nikarin pr mznn ro roj derbar v xwedkirin guhdan pk bnin bi wan re bipvin, ji ber ko Kurd ro roj ne xwediy zaroka xwe ye (mafn Kurdan xwar ne, zaroka wan bi destn bgane xwed dibe - ne xwendin, ne nivsandin, ne apxane, ne televizyon... hd. di destn Kurdan de hene). Bo v yek, em li bingehn guhdan xwedkirina zaroka Kurd, di demn drok de, di riya jmayn gelr de, bipirsin wan ji hev derxin berav bikin, da em

    zanibin zaroka me bi i reng bi i away dihate xwedkirin.

    Di v lkoln de, em li ser bingehn bioloj xwardemen ya zarok, ya ber roniy bibne, narawestin. L, em bihingivin reng þweyn xwedkirina zarok piþt bn - ji pek tan saln breweriy.

    Zaroka Kurd di himbza mak de:

    Zaroka Kurd, weku her zarokn demn ber, li ser snga diya xwe, bi þr makan xwed dib. Gelo, diya Kurd awa zaroka xwe þr dida?. Bel, ev pirseke bingehn e ji xwedkirina zarok. Nasn, jihevderxistin bi cihanna v pirs j ppelka pþ ye ji ppelkn sax, saxlem aramiya laþan ji zarok re.

    Dmek, nasna pergaln ko diya kurd, di war þrdana peka xwe de pk tann, dergehek zanneke gelr ji me re ron dikin, awayn guhdana v civak berav dikin. Bel, diya kurd zaroka xwe, li gor bidestxistina regezn jiyan, saxlem hzdar dirakir. L xweþ dinas, ko ne tenha þrdan bo zarok pwst e, l guhdan j gerek e.

    Di v war de j d, li gor asoyn tgehiþtina xwe peydabna regezn jiyan di civaka xwe de, hiþmend þiyar b. Bel, peka xwe ji þilbn þewliqandin diparast ew xweþ dipa. Piþt paneke wilo, zaroka xwe dixiste hlan, landik dergþan, bi ritma (ton) hejandin re, bi dengek nerm dilovan, zaroka xwe dilorand, da bi aram raze xeweke þrn b tirs bike. Wilo, zaroka xwe bi serpkan dixist, ew dixiste dibistana jiyan.

    V dibistan j bi rok vanok, leyistik mijl, serphat tderxistok, metelok zargotin, þer dlok stiran - geleporn dema xwe - dest p dikir, roj bi roj hiþ gomann zarok fereh dikirin, ew li ser bingehin civak y pak rind, li gor dtinn dem, ava dikir. L, bi van waneyan re dibistana zarok kutay nedib, loma diya kurd zaroka xwe fr mijl karn destan j dikir. gava zarok brewer dib, dikete dibistana civak. Li wir fr kar leystikn gelr dib.

    L zarok awa be zirz ne tebit ye, dixwaze razn v jiyan bibne nas bike (dixwaze agir dade, kuþtin bike, bi av bileyize... hd.), loma gelek caran saw digre dikeve bin bar tirs. ji bo ko d zaroka xwe dr saw tirs ragire ji wan biparze, w fr hin tiþtn bingehn di jiyana civaka xwe de dike, ew tiþtn ko li ba zarok, bi wext re, dibin terz, endaz di jiyana zarok de.

    Bi v reng, bi v away diya kurd, li gor dtinn xwe, dergehek gelr pir fereh mezin li pþiya zaroka xwe vedikir ew t re, bi serbest, derbas jiyaneke nenas, rewþeke taze dikir. Wilo, zarok tiþtek ji xwe dr raz nenas nedidt. Wilo, fr zanneke geler nasna dibistana jiyan dib. Wilo, rayn xwe bi drn diberdan nava zemn cih xwe li ser ppelka nrdewana þarevaniya dema xwe digirt. L, gelo li ser cihek rast durust, li gor behweriyn þarevaniy, dirniþt. di pþerojan de desthilat ravekirin guhertina van mijarn dibistana jiyan dib?

    Ji bo bersivdana van pirsan, ronkirina berpaln tox tar, ji bo nasna pileyn bserberiya guhdan xwedkirina diya kurd ji zaroka w re, em pwst daneberhev jihevderxistina rz bendn v xwedkirin, hember xwedkirina zanyar dibin. Wilo j em dikevin bin bar jihevejandin beravkirina tiþtn ak, rind ji yn ewt, qels bkr di droka sazkirin avakirina v endam (zarok) di civak de, ew þanika ko d, li gor asoyn dtin nasnn xwe yn saltgr, w bi kiras dike.

    Bgoman, di war xwardemeniya zarok de, diya kurd di civaka xwe, ya kevnar de peka xwe li ser snga xwe xwed dikir. Ev reng þrdan, li gor zanistiyn bijjk, yn v dem j, rast durust b, ji ber ko þr makan saxlemke b hempa, hember rengn xwarinn bej, dide zaroka þra. L, ko zarok ji þr vedib, kmasiyeke berav dikete awayn xwardemeniya w de, ji ber ko diya kurd di civaka xwe de ne desthilat zannn naskirina normn xwarina zarok b, lewra zarok piþt þrvekirin ji prsandina nan tis, þexel dib, qels diket qzirav dib. Ne tenha wilo, l reng awayn þrvekirin j hlna xwe di hiþ zarok de bi tund ava dikir (ew talþka þrvekirina bi zirv, ne tenha li ser zimn dima, l di hiþ de j þna xwe digirt).

    Diya kurd li gor mercn jiyan civaka xwe, di war pan, þþtin veþþtin de, zanb guh bide peka xwe. Tim bihna peka xwe bi qurnefil bihnokan xweþ dikir. Laþ w bi ava beybn hermel diþþt, bi kum, lepik gorn rs dikir, ew ji sir, seqem tav diparast. L, ko ev pek bi serpkan diket, reng guhdan dihate guhertin, ew zaroka bi serpkan ket dib bar zarokeke ji xwe mezintir, d xwe þil dikir, xwe bi toz dikir, xwe gemar dikir av kul dibn, poz bi lk dib...

    Reng landik dergþan, li gel awazn d, li gel w lorna naz þrn dil zarok xweþ dikir, dihiþt ko avn xwe di bin sbera kon dilovaniya d de deyne ser hev, aramiyeke b snor þax pern xwe di berdane nava w. Ev reng aramiya zarok, ne tenha di civakn kevnar de cihek bilind li ser nrdewana þarevaniya dema xwe digirt, l wilo li ser nrdewana þarevaniya dema ro j digre. L, diya kurd ev war j ne bi zanist derbas dikir, zaroka xwe di fxan qrnan de dirakir, ji hawar gaziyn þer pevnan nediparast. Wilo, zarok tevl hem kul, derd, þ xemn mal civaka xwe dib, ew wneyn ne ak rind di jiyana w de li ber avan diman di pþerojan de, bi zarok re dibne girkn pskoloj.

    Ev reng xwedkirin dr bingehn avakirin sazkirineke þarevan ye ji zarok re.

    Wilo j toreya zarokan nþaneke bi behrn e. Di i civak de peyda bibe, bi rzber b betakirin, w ew civak weku civakeke pþket berav bibe. L mixabin, ko toreya di civaka kurd, ya kevnar de tenha ma toreyeke devk, pareke her mezin di riya mak re digeha zarok. ji ber ko asoyn tgehiþtina zanist li ba v mak pir teng nizim bn, guhertinn ne bi hiþmend, bi dem re, tevl wan wneyn ak rind dibn, ew giranbuhabna toreya zarokan km diket, qels dib bi rz bendn nezaniy dihate pan, dihate neqiþandin kutan. Bi v reng ji kiras xwe derdiket, bi naveroka xwe beyhde dib ji erkn xwe dr diket. d rola gir þewat, germ perat, mrik ziyan, leyistik beravtin, gumgumok werandina diranan, avgirtin gunehkariy, destava li ser r nexweþiy* di hiþ zarok de dibne girk, ko di pþerojan de j nikarb xwe ji wan serfiraz azad bike. Wilo, bi van pvan regez alavn tgehiþtn, lebt tevgera zarok, bi toreya w, dihatin snorkirin diketin areveke ne rast durust.

    Zaroka Kurd di berpirsyariya bav de:

    Bel, diya kurd gl, kewden, nezan ne xwende zaroka xwe bi v reng xwed dikir guh diyay. L awa be piþka her giring giran, di war guhdan perwerdekirina zarok de, di riya tgehiþtin, zann pþketina w de, di civaka kurd, ya kevnar de (wilo j di dema niha de) dikeve ser miln bavan. Dikeve ser mil w bav ko zarokeke xav, ji zanistiyan þþt ji maka w werdigre, gerek guhdan perwerdekirina w, di pþerojan de dibe, da w jr, zana xwed br behwer rake. Ew br behweriyn ko karibin ji areva civaka xwe derkevin w qaqilk zannn xwe yn saltgr, w perda xwedkirina xwe ya makan, ber bi efraziy de, bavjin. Wilo, veguhestina civak ji war gundt, lt malbatiy bi hla þarevaniyeke zanist de, dibe erkn bavan - ber her kes, bavn zana xwenda di civaka kurd de. L gelo, bavn kurd erkn xwe, di v civak de dinasn?. eger dinasn, bi i reng bizav berxwedann xwe, di war hewildann pþketina v civak de, dikirin?

    Bgoman, ev rewþ di demn kevnar de, tan ro roj, cih pirseke gewre ye, cih rawestaneke kr dr e, cih mijl lkoln ye. da em ber xwe gelek fereh nekin, em li ser zehmetkþiyn zarokan di civaka mran (civaka kurd, ya kevnar) de narawestin. Ew civaka ko zarok z bi z, li gor pwstiyn dema xwe, dixistin bin barn kum kolosan, di bin bar hilanna qeln ksikn tutin de, di bin bar hilgirtina xencer, rim, kevan tiving de, bi bar rniþtina civatn kaik odan de, bin bar karn giran de, i gavant be, i xepartin avdan be, i paley kelpbirn be, wilo j gre ritma kadnan be... hd.

    Vedana irskn zanistiy di civaka kurd, ya kevnar de:

    Saya Xwed ser hozan bi nav deng Ehmed Xan, em dikarin irskn akbniyeke zelal hember tariya reþbniy di war guhdan perwerdekirineke zanist, di civaka kurd ya kevnar de, bibnin. Bel, E.Xan, di war guhdan, perwerdekirin frkirina zarokan de, weku di gelek warn din de j, erkn (erkn bavan) bi xurt dane pþ bizavn xwe di v riy de bi alak kirin. Lewra "Nbuhara Bikan" dan, ew weku bernameya xwendina dibistan pþkþ "hicrika kurd" kir. Wilo, erkn bavan di civaka kurd de, di dema xwe de, derbar frkirina zarok berav kirin, da ew bav xwenda, v zaroka kewden deyne ser baskn ilm xwendin, w bilind bi al asoyn zanistiy de bifirne. Dmek, bingehn "Hicrika kurd" (cudabnek di navbera v hicrik "Hicrika ol" de, di civaka kurd de, heye) bi vedana irskn zanistiy re hatin dann. Ew irskn, ko E.Xan, di riya "Nbuhara Bikan" re, di civaka xwe de vedan.

    Rola v hicrik j, di w dem de, rola dibistann seretay b, bernameya xwendina w bi xama Xan b.

    Pdiviya danna "Nbuhara Bikan" frkirina zarokan:

    M.E.Xanumda xwe zarok, ew nifþ nhat, ew mirovn bik, ko hna mjiy wan paqij taze ye, didti di riya frkirina wan re pþketina civaka kurd didt. Er, xweþ dizan, ko dibistana jiyan iqas guh bide zarok xwedkirina w, b xwendin zann ew km qels dimne. iqas geleporn civak pendiyn gelr hja giranbuha bin, b xwendin zann zarok xil xav dimne. iqas deng w dayika kurd zz dilovan be, tl perdn zanistiy j km in. iqas civak hiþ gomann zarok bi w guhdan xwedkirina saltgr fereh bike, b ilm xwendin hiþek, bi asoyn xwe, snorkir dimne. iqas jmayn gelr bi endþey sihr wneyn xwe can zarok þndar bike, w fr zanneke gelr y paqij, rast xweþ bike, b xwendin zarok ker lal dimne.

    iqas zarok fr mijl karn destan bibe, b xwendin zann baw seqet dimne. iqas zarok di civaka gl, kewden nezan de, xwed terz, endaz yasan be, b xwendin tgehiþtin endamek b arev di jiyan de dimne. iqas dergeh zanistiyn gelr fereh mezin bin j, b ferehbna xwendin nivsandin zarok tenha werrek ronah t re dibne. iqas zarok fr zann nasnn dibistana jiyan bibe, b ilm xwendin li ser ppelkeke pir nizim dimne, eger ew ppelk di nrdewana þarevaniya w dema kevnar de bilind be j. Bo rakirin hilanna van "iqas" yan tevan ji meydana pirs, Xan dest p kir got:

    Bismillahi rrehmani rrehm

    Mebde' her ilmek nav elm R.2

    "Nbuhara Bikan" di civaka kurd, ya kevnar de kire kilta xwendin nivsandin, kire mifta dibistana zanistiy, da zaroka Kurd bi hiþ xwe, ne bi hoþeyn xwe, tiþtan ji hev derxe.

    Dimne, em sirincokeke bik derbar pdiviya danna "Nbuhara Bikan" berav bikin. Ew j, di behweriya me de, ew e ko piþt M.E.Xan"Mem Zn" nivsand, dt ko b pirtka eywanan, zarok j b par man tenha di civatn mezinan de, di w civata ko d zor e hiþ kesn w b guhertin de, t gotin bihstin. bi v reng beheweriyn w, bi fereh di civaka w de, nayn andin ber nagirin, loma xwest karek bo v civak di riya zarokn Kurmancan re j bike, v civak bi mjiy nifþek n li ser bingehn zanneke zanist ava ke, da ev nifþ erkn xwe derbar civak gel xwe nas bike bizav, bi hiþek vekir, di ber de bike.

    Bel, Xan v behweriy, di "Nbuhara Bikan" de, rastr dide pþ, gava dibje:

    Ne ji bo Sahib rewacan

    belk ji bo bikt Kurmancan*

    wek ji Quran xilas bin

    lazime li sewad avnas bin. R.3

    Ksim qilafet "Nbuhara Bikan"

    Vce gelo, ev "Nbihara" ko em w weku bernameya frkirin di "Hicrika kurd" de dibnin, awa hatiye avakirin?: Bi ksim xwe awa ye?.

    Naveroka w li dora i zlan xwe dide hev?...

    Bi kurt, "Nbuhara Bikan" ji 37 rpeln dest nav pk hatiye (rpel pþ qap e, ew dimne ji 36 rpeln nivsand). Rzn w bi tevay 430 in. Ev rz tev bi alkariya 13 plawazn bi navkir hatine hnandin (plawaza 28 rzn pþ ne hatiye bi navkirin). Ji

    rzn "Nbihar" 6 xezn daw (wilo j rza pþ) saf bi ziman ereb hatine. Piþt nav her plawezek du rz cindt (pend, hikmet) þret dtinn Xan tn, piþt re du rz pergala plawaz danasna kþa w tn.

    Wilo, 28 rzn destpk di þna pþgotin de hatine, þeþ rzn daw j di þna paþgotin de hatine, 52 rz pergaln her 13 pelawaz danasna kþa wan e. Bi v reng M.E.Xan"Nbuhara Bikan", weku bernameya xwendina "Hicrika kurd", ji 344 rzan datne. ne dr e, ko ji ber v qilafet ksim bik, gelek v pirtk weku "Ferhengoka Xan bo bikan" didine nasn!.

    Gelo, ev behwer danasn þngirt ne?.

    Naveroka "Nbuhara Bikan" an j xwe li dora zlana frkirina "zarokn Kurmancan", vekirina hiþ wan li dtinn gerdn guhertina civaka kurd, i bi hla andina riþt, ak qenciy de be, i j bi hla guhertina civaka kurd ber bi xwenaskirineke netew de be, dide hev.

    M.E.Xan mercn avakirina "Hircika kurd"

    Bo ronkirina v pirs, em bihingivin behweriyn Xan, ko di nav helbestn "Nbuhara Bikan" de andine. da em dr zlana lkolna xwe nekevin, em ji pþgotin rola ziman zann li ba Xan dest p bikin bnin bra xwe, ko zargotina kurd dibje: "Y zimanek zanibe mirovek e, y du zimanan zanibe du mirov e".

    Bgman M.E.Xanoldarek bi hz rz b, misilmanek bi rk pk b, li gor yasayn ola misilmaniy zanak bi nav deng b. L, ne dr zanistiyn dema xwe b, zanyar rewþenbrek mezin b. Di war zimanzann de j, ne tenha ziman kurd (bi gelek zaravn w ve) dizan, l wilo j ziman tirk, faris ereb j baþ dizan. Ji van zimanan tevan, di dema w de, ziman ereb ne tenha zar proz (ziman Quran) b, l wilo ziman dn, dewlet zanistiy b. Loma, M.E.Xanli ser mercn avakirina "Hicrika kurd", bi hrbn, rawesta xwest zanna xwe, di riya v frgeh re, di civaka xwe de bike "weqfe" belav bike. Bo wilo, ber xwe da "bikt Kurmancan" bizavn xwe di ber frkirin perwerdekirina wan de kirin. Loma j, M.E.Xanpwist didt, ko zarokn Kurmancan fr v ziman bike, da hiþ wan li dinyay ne byern w vebe, da li chan ne avmi kor bin, l avbel drmeyzn bin.

    M.E.Xanhewl dida, ko zarokn Kurmacan fr Quran ziman Quran bike, l ev frbn ne armanca w ya daw b, ne hewildana ji bo jibrirkina ziman gel w b. Armanca w vekirina hiþ zarok b, di riya zimanek alkar re, ne þngir re. Loma dibje:

    Ne ji bo sahib rewacan

    belk ji bo bikt Kurmancan

    wek ji Quran xelas bin

    lazim e li sewad avnas bin

    da bi van end reþbelekan

    li wan teb’et melekan

    der zihn vebtin

    her bixnit, zehmet ne btin. R3.

    Dmek, peyva "xwendin" li ba M.E.Xanne bjeyeke taybet ye, ko bi misilmaniy ve b girdan, l gotineke gelemper e, ko bi hem zanistiyan ve t girdan.

    Bel, ne tenha Xan dixwaze zarokn Kurmancan fr xwendina Quran bike, l dixwaze wan fr xwendin, bi wateya w ya giþt, bike.

    Wilo, Xan rola xwendin berav dike, frkirina zarokn Kurmancan ji ziman wan re (bi xwendin nivsandin), bi alkariya zimanek xurtir, erkn xwe derbar civaka xwe dibne, da v civak ji glt kewdeniya w xelas bike, da hlna rewþenbriy di nav de ava bike, gava desthilat xwendina avkehniyn bi zimann biyan hat weþandin be. Wilo, Xan zanna wan zimanan pwst didt, bizav di ber frbna wan de dikir, da mirov xwende desthilat dtina nexweþn civaka xwe be, bi zanebn derman saxlemiy peyda bike bi kar bne.

    M.E.Xan bingehn avakirina "Hicrika kurd"

    M.E.Xanbingehn v hicrik bi du awayan, di "Nbuhara Bikan" de, danne. Awak j bi hiþmendiya giþt ve, bi taybetiyn tgehiþtin, zann mercn pþketin ve, bi reftariya mirovan di civak de, bi avakirina endamn bi br behweriyn saxlem ve t girdan. Yek j saf bi sstema xwendin frkirina zimn ve t girdan.

    M.E.Xanaway pþ, ji bingehn "Hicrika kurd", di riya 13 cot malikn helbest re areser dike. Ew j me bi nav "cindtiyn Xan", ango "pendiyn Xan"dane nasn.

    E.Xan away din j bi ber zimn rzimn ve girdide, dtinn xwe yn felsef di hebna jiyan de, beav dike. Bi v reng, Xan ramann xwe ji frkern hicrik re diraxe, di riya wan re behweriyn xwe pþkeþ þagiran dike. L, mixabin, ko van frkeran, bi dem re, ramann Xan bi þn xwe de avtin, hicrika ko Xan dixwest ava bike ji pend dtinn w b par ma. Lewra, em biv nev dibin, ko li ser du terman, eger bi kurt be j, biaxifin. Yek ji wan: "Hicrika kurd" cudabna w ji "Hicrika Ol" ye. Terma din j, "Bername" ya ko M.E.Xanji bo v hicrik dan ye.

    Danasna "Hicrika kurd" sstema frkirina w:

    Bgoman, hicrik rola xwendegehan, di beþ civaka kurd, ya misilman de, di dema Xan de (wilo j di demn pþtir paþtir de), dileyist. Dmek, hicrik cih xwendin frkirina ola misilmaniy b. Þagirn w j du celeb bn. Celebek j zarok bn (5-11 sal), ko ji elfebay dest bi frbn dikirin, li gor pergaln hicrik zanebna frkern w hn xwendin nivsandin dibn. Ev e celeb ko Xan "Nbuhara Bikan" ji bo w nivs. Yek j dikete war xwendina feqetiy di pþerojan de berdewamiya xwendina melatiy dikirin. Ev celeb j ne war lkolna me ye.

    L, awa be v hicrik suxtn xwe fr tpn Qurana proz dikirin, fr xwendina Quran dikirin, fr rz bendn ola misilmaniy navdar v ol dikirin...

    Wilo, eger em v behweriy bi rewan bidin pþ, em gerek rawestaneke dr dirj bibin, ko me dr mebesta me ji v lkoln bixe. Lewra, em bi kurt li ser danasna v frgeh guhertin ko Xan dixwest t de peyda bike rawestin. L, ber v rawestan em pirsek ji xwe bikin, hewildana bersivdana w bikin, da em xwe, di riya v bersiv re, xwe bi armanca xwe Xan bigehnin.

    Gelo, ima me du navn cuda li v frgeh kirin, me sstema xwendina w bi "Nbuhara Bikan" ve, weku bernameya Xan j re, da nasn?.

    Ev pirs di ser her kes de li bersiv digere, behweriyn baþqe dadixe meydana giftgoy. Ew j ew e, ko hicrik frgeha ola misilmaniy ye, ti fentaz ji þirovekirina rola w re navin. Wilo j, frker w Xan be, avkehniyn w tenha Quran, Heds Þret in, ew kokn ko nayn guhertin, destavtina wan gunehkariyeke mezin bi ser xwediye xwe de dibarne. Vce, cudabna navan ji frgeheke bi v pesn be, tiþtek ji kelevajiy p ve berav nake!.

    Halo, em dr n, em bi v away tiþtek bi ser hev naxin. da em hev gunehkar der nexin bi bedgoman li hev nemeyznin, em li danasna Xan, ko di rpeln buhur de hatiye nivsandin vegerin. Bel, "M.E.Xanoldarek bi hz rz b, misilmanek bi rk pk b, li gor yasayn ola misilmaniy zanak brkþ hiþmendek bi nav deng b. L, ne dr zanistiyn dema xwe b, zanyar rewþenbrek mezin b...".

    Vce, gelo i p ve ye, ko ev rewþenbr gewre taybetiyn civaka xwe, ew taybetiyn ko ne dijraber ola w ne, l dikevine makecoya v ol de, tevl ola xwe bike xweþ baþiy di nav gel xwe de, li gor dtinn xwe yn ola misilmaniy, bine!?.

    Bi v reng, em dikarin bersiva pirsa xwe di riya raxistina du xalan re bidin, li zlana riya lkolna xwe vegerin:

    Sstema frkirin di v hicrik de bi hunrn zimn, rzimn hiþ kurd ve dihate girdan, armanca w vekirina hiþ zarokn Kurmancan b, da li nasn tgehiþtinn gerdn avbel bin, ne avmi kor bin, da weku Xan dibje:
    Der zihn vebtin

    Her bixnit zehmet nebtin. R3

    2. Eger em bi hrbn li hebn pþvena (bi wateya þnguhestin) v hicrik meyznin, em taybetiyn civaka kurd t de bipelnin, cudabneke bi mercn xwe diyar di navbera w hicrikn civakn ereb, tirk faris de bibnin. ji ber ko M.E.Xantaybetiyn civaka xwe, di riya pendiyn xwe re, guhestin v hicrik, me nav "Hicrika Xan", ango "Hicrika kurd" l kir, ew hicrika ko saf bi ola misilmaniy ve (dr taybetiyn civaka kurd) hate girdan, me nav "Hicrika ol" l kir.

    Tkna "Hicrika kurd"

    M.E.Xan"Nbuhara Bikan" di gelek qonaxan re derbas dike. Qonaxa her giran ji br hiþn suxtan re cindtiyn (pend, hikmet) w ne, ji ber ko gelek renc kutay hatine.

    Þirovekirin ronkirina wan, di "Hicrika kurd" de, dimne bar frkern v hicrik, da ew j li gor jrbn tgehiþtina xwe desthilat be, ko hunern xwe bide der, þagirn xwe li gor v tgehiþtin jr zana rake. L, mixabin, ko " Hicrika kurd", ew hicrika ko Xan bingehn w dann, kiras "Hicrika ol", di riya frkern ne tgehiþt re, bi bejna xwe de berda, tan roj bi roj ev bingeh j hatin drkirin, ji armancn xwe dr ket. Wilo, frkern v hicrik pendiyn Xan bi þn xwe de avtin, tan "Nbuhara Bikan" tenha weku "ferhengoka" suxtan dane nasn, weku qaqilkek vala berav kirin.

    Wilo, ev hicrik, di riya frker netgehiþt nezan re geha war bidestxistina qazencn jiyan, yn beyhude, yn rojane, wek:

    "tebbet...bne mirþkeke weku bet" "welma’ne...bne lihek sabne...", armanca w tenha ma jiberkirina Quran, ne frkirina w. cudabneke gewre di navbera "jiberkirin" "frkirin" de heye. Wilo, mkanzma "jiberkirin " Quranxwn derxistin, ne xwendevan. Bel, di v war de mebesta Xan, di avakirina "Hicrika kurd" de ne tenha pk nehat, l tk .

    d dtin behweriyn Xan ziyana her mezin dtin, ketin bin destn talankern nezan- frkern nvkewden de.

    Naveroka "Nbuhara Bikan"

    Er "Nbuhara Bikan" bi tpn ereb hatiye nivsandin, l kiras kurd bi bejna w de hatiye berdan. Bel, kurd j di w dem de bi van tpan dihate nivsandin. Dmek, ew þagir ko fr nivsandina tpn ereb dib, wilo j fr pkanna tpn kurd (tev taybetiyan) dib. Wilo, piþt ko þagiran elfeba, weku naskirina tpan kutadikirin, diketin deriy pþ ji frbna zimn rzimn, þagirn v hicrik bi alkariya "Nbihar", hem fr ziman xwe dibn, hem j fr ziman proz (ziman Qran) dibn.

    d, gotin di hiþ zarok de, ne bi wnan ve dihatin girdan; l bi wateya wan ve.

    Bi v reng M.E.Xan"Nbuhara Bikan" bo zarokn Kurmancan datne, li gor br behwerin xwe yn ol netew ava dike. L, mixabin ko di pþerojan de, frkern ko li ser ra Xan meþn, ketin bin gelek barn zor giran de, þer wan, di drok de, bi gelek mercan hate kirin, tan geha pileya bidarvekirina wan. wilo, frkern ne desthilat þna wan girtin, tan berxwedana þopnasn Xan b zargotineke gelr, ko dibje "Nvtextoran can bi der dan, nvmela dn bi der dan". Bel, þopnasn "Hicrika kurd" frkern "Hicrika ol" weku nvmela dinasn, ji ber ko nv ji ola xwe pk netann, ew nv ko bi gel welat w ve girday b, tan bne alav di destn serdestn xwe de ser xwe ji fermann desthilatn xwe re ditewandin. ola misilmaniy sertewandin li ber zulm gunehkar dibne.

    Er, M.E.Xannaveroka "Nbuhara Bikan" li dora yek zlan digerne, l v naverok bi du erxan dilivne:

    A- Pendiy M.E.Xandi " Nbuhara Bikan" de:

    M.E.Xanpendiyn xwe di riya 13 cot malik ve, bi alkariya 13 plawazn bi navkir re, areser dike:

    Xan navdariya mirov bi kar ve, bi westan lveger ve, bi w dilopa ko þna xwe di lat de dikole gir dide, dibje:
    Heta tu dewr dersan nek tekrar mesrf

    Di dunyay tu nab ne meþhr ne me’rf * R.4

    Xan þ jana mirovaniy di qeyd bendan de dibne, di rakirin avtina wan de aram þahiy dipelne. Diyar dike, ko mirov di rewþeke serbixwe de dikare bibe xwed dan, desthilat ko chana xwe ava bike, weku w bilbil serfiraz, ko bi awazn xwe þahiy di nava gulstan de peyda dike, gava dibje:
    Perde ko rabitin ji ber arid dilsitan xweþ

    Dil ji xeman ke bte der bilbul gulsitan xweþ. R.6.

    3. Xan dibne, ko zann hiþmend milkek giþt ne, ne taybet ne. Lewre kes zana weku kehniy ye, gerek e her kes desthelat be ko j vexwe. Bo wilo j pwst e, ko ev mirov navdar dilovan xwed sebir be. Dibje:

    Arif ko bi qenc me’rfi bit

    D helm sabir mewqfi bit. R.8

    4. Xan gerek pwst dibne, ko mirov berxwedan di ber armanc br behweriyn xwe de bi tund bike, li wan bi xurt bikole li pkanna wan bilezne, nemaze gava ev armanc bi giyan mirov ve girday bin di nava mirov de hatibin andin. Di v war de dibje:

    Ger d te meqsdek heb, lazim div l b bilez

    Xesma te me’bdek heb, dayim di emr w bibez. R.10

    5. Xan zanist glitiy weku zr tnc dide ber hev. Dibne, ko ew

    gltiya xwe bi zanistiy biguhere, tnca xwe bi zr dikute. Xan, bi v reng, dixwest civaka kurd, ya gl bi ilim bineqiþne. bidestxistina v yek di riya xwendin, frkirin perwerdekirina nifþn nhat (zarok) re didt. Dibje:

    Her bi ilm cehl kir mubeddel

    Sifr xwe w kir bi zr mukellel . R12

    6. Xan maf pozbilindiy nade w kes bindest, ko cird di bermala w de dibin, dibne ko ew payabna p, vala b bingeh nan nade xwediy xwe w bi kiras nake. Lewra ji mirov wisa dixwaze ko ne tenha dev ji v reng payebn berde, l bi eleng kar di ber xwenasiyeke rast durist de bike. Hinga bi dilxweþ rsptay dikare ser xwe bilind rake, gava xwe bighne v war, v merc bi dest bixne. Xan dibje:

    Ey ko te kibri dayim kirye ji bo xwe merkeb

    Ewil tu p bikey, paþ bi kre merkeb R.13

    7. Xan cudabneke eþkere dixe navbera zanistiy oltiy. Dibne, ko brgeþ zanyar di riya xwendin kar re tne qezenckirin, l þxt soft bi kerametan ve tne girdan.

    Di v war de wilo dibje:

    Þeyx soft keramet ilme xwendin ilm e’mel*

    Xilwet e hucr e terqat e þer’et b xelel. R.15

    8. Xan bi civaka xwe mijl dibe, kil kmasiyn w dibne, dighe w behweriy, ko civaka ak saxlem bi kesn xwe v pesn werdigre. Lewra, weku derman saxlemiya civak pwst

    dibne, ko endamn v civak hja, eleng, rast rdar bin, da bi akrewiþt serkþiy bikin, da dr wan þ nexweþiyn ko giyan her civak, iqas hja be j, ji hev dixin nexweþ dikin, nemaze derew, fen fn xwehr. Dibje:

    Ger te divtin tu bib Mr ser mu’teber

    Kizb xilaf mebj, ger te bikin ker ni ker. R.18

    9. Xan pr mzna tiþtn kesayet yn giþt ji hev cuda dibne. Dibne, eger mirov li ser jidestna tiþtek xwe xemgn bibe li windakirina w tiþt poþman bibe, l bgoman bi windakirina tiþtn giþt (tevay) re gunehkar dibe, ji ber ko Xan tiþtn giþt (welat j tiþtek giþt ye) di ppelka evray (muqades) de dibne, gava dibje:

    Her ko ji dunyay berda þite damen b

    B þubhe di nv am efra þite gerden b. R.21

    10. Xan kesek hember mirov zanyar nabne, di ser w re naragire. Nemaze, ko ev zann tgehiþtin ne di qaqilk xwe de winda dr pwstiyn gel civak bimne, l bne bi karann. Dibje:

    Ger te divtin ko beraber nebitin kes bi te re

    ilm bixn, hem e’mel tu bike sin’et ji xwe re. R.23

    11. Her weha j, Xan li ser xwendina ilmn (zanistiyn) qenc diraweste, dewlemendiya w bi giranbuhabna

    bidestxistina welatek dipve. Bel, ilm "qenc" li ba M.E.Xanb snor b arev e. Li v þwey zanistiy bi

    avek drbn hiþek vekir dimeyzne, desthilatiya ol li ser nake pvana yetiy, gava dibje:

    Her kes ilmek qenc xwendiye

    Dewlet e, ger w bi esil zaniye. R.24

    12. Xan li buhara dilan vedigere, li kf þahiya gel xwerist dinre doz li her kes dike, ko di nbuhar de (di cejna 21 adar de) li gel dlber dost hevalan herin geþt seyran. Wilo, Xan xweþiya v roj bi vna jiyana her xweþ ve girdide bi awazek þrn dibje:

    Di fesla nbihar de di gel dlber biin geþt

    Ji ew xoþtir umur nabit, li min ev hal qew xweþ t. R.27

    13. Xan, di dawiya þret pendiyn xwe de, ji br nake ko waneyek bide frkern "Hicrika kurd", gava bi wan dide nasn, ko frker iqas dilkevir be di war frkirin de hiþk zivir be, div bi þagirn xwe re, di war tkiliyan de, nerm, dilnaz diltenik be. Banga xwe ji frker re wilo datne:

    Mu’ellim bila dil wek ber bitin

    Divtin ko þagir dilber bitin R.29

    B. Ziman rziman "Nbuhara Bikan" wane dtinn E.Xan

    Piþt beravkirina pendiyn Xan, dimne ko em li par didiwa ji naveroka "Nbuhara Bikan" vegerin, w, bi kurt, dibin sbera end xalan de berav bikin:

    M.E.Xan dergeh pþ ji "Nbuhara Bikan", piþt pþgotin, bi danasna xwed, pxember xelfan dest p dike, pdanasna navdarn ola xwe bi þagiran, erk xwe y pþ dibne. Dibje:

    Xwed ellah e, qasid resl e, ey xwedzan

    Xelf ar in, herar imam in, ey musilman. R.4

    Piþtre her ar imaman her deh mizgndayn buhiþt bi nav dike, ji þagiran dixwaze, ko bi dil wan nas bikin, gava dibje:

    Divtin tu bizan bi dil nav imaman

    Muhemmed, Malik Ehmed, ew dtir ke Nu’man

    Mubeþþer bne deh kes, ji eshaban bi te’yn

    ko d bine biheþt, Xud mizgn da wan. R.5

    Dse li pxember ola misilmaniy vedigere bi tund li ser pwstiya naskirina w ya kokane diraweste, dibje:

    Li me ferze bizanin, resl xo bi tehqq

    Bi mewlid, hem bi medfen, binasin da baban. R.5

    2. M.E.Xan v danasna xwe di rpel nvek de, bi yazdeh cot malik, kutay dike. Paþ xwe di "Nbihar" de noq dike li hem gov berpaln gotin parn axaftin digere, i gotinn ferheng bin, i yn rziman bin, i j avakirina hevokan be (hevokn saltgr li gor hiþ zarokan). Wilo, Xan hem parn axaftin (i guhrbar bin, i neguhrbar bin) li bjinga "Nbuhara Bikan" dike. Bi v reng ziman rziman kurd bi zarok þrn dike, l li gor pvann ziman rziman ereb, bi þagirn "Hicrika kurd" dide nasn. ji ber ko ev beþ bergeheke pir fereh e dergehek zor mezin e, em di bin sbera end xaln alkar re derbas nava w bibin:

    a. Nav:

    M.E.Xan bi xurt li ser navan radiweste, komn navn þnber (yn mirov dikare wan bi hestn xwe nasbike bipelne) yn razber (yn mirov bi hestn xwe nikare wan bipelne nas bike, l bi ramana xwe nas dike) bi fereh berav dike. Em, weku nimn li ser du cot malik rawestin:

    Ibni kur e, binti ke e, sehr xezr e, mam em

    Emmet met e, emame þaþ, cedde i ye, xo preda. R.6

    Menkib ketfi herdu mil, bal demr qelbi dil

    Cezl fereh i þah ye, mewti mirin, girn beka. R.7

    Em di v beþ de li ser wateya ferheng ji navan re narawestin (weku nimne: Sehir bi kurd zava ye, ne xezr e), l em tenha li ser cwarn wan yn rziman rawestin.

    Wilo, navn cot pþ ji van malikan, di war rziman de, bi v reng jrn tne þirovekirin:

    (Kur, xezr, mam)- ev hers nav, navn þnber in, canbar in, yekjimar in bi zayenda xwe nr in.

    (Ke, met, preda)- ev hers j navn þnber in, canbar in, yekjimar in bi zayenda zwe m ne.

    L (þaþ)- navek þnber e, ne canbar e, yekjimar e, bi zayenda xwe m ye.

    Navn malika daw ji van cotemalikan, navn razber in, l koma her navek ji yn din cuda ye. Wilo:

    Þah: Ji koma navn abstraktv e (me’new), bi zayenda xwe, di forma hevbend de, m ye.

    Mirin: Ji koma navn kirin ye, bi zayenda xwe, di forma hevbend de, m ye.

    Girn: Ji koma navn raman ye, bi zayenda xwe, di forma hevbend de, nr e.

    b. Rengdr:

    E.Xan li du þweyn v par axaftin y guhrbar radiweste. Yek ji wan di bin pergaln rengdrn rengkern ereb (sifat miþebehe bilfiil) re derbas dike. Weku:

    Ebkem i lal e, e’rec i leng e

    Yekav e e’wer, ekmeh xwe kor e. R.13

    Þweyn din j bi wateya navn berhevkirin (esma eltefddl), l b danna ppelkn ytiyeke rastr berav dike. Weku:

    Ekyes mirov tjfehim, esme’ mirov guhbik

    Ekþem keyo* hat birn, eslez wek eyhem ker e. R.11

    Wilo j rengdrn renglker, yn ko dibine navn berhevkirin j, ji þagiran re dadixe ser rpeln "Nbihar". Weku:

    Exder i kesk e, ehmer xwe sor e

    Ezreq hiþn e, cewreb i gor e. R.12

    c. Cnav (bernav, pronav):

    Ehmed Xan ji cnavn kest, yn foma rast tenha cnav kes didiwa, y pirjimar (hn) pk aniye. Ji cnavn nþankirin j yek pk tne. Weku:

    Te’al ser’en, werin hn bi lez

    Fe hazhi cennet, eve ha ye rez. R.36

    Hn- cnav kest, y forma rast e, ji kes didiwa y pirjimar re t pkann.

    Eve- cnav nþankirin ye, bi navn nzk yn yekjimar re t pkann.

    Ji cnavn pirs j M.E.Xantenha cnavek, di forma yekjimar pirjimar de, pk tne. Dibje:

    Eyser yusra i ne, ew herd ep

    Rast i ye, eymen yumna bizan.R.25

    i ne- cnav pirs di forma pirjimar de ye.

    i ye- cnav pirs di forma yekjimar de ye.

    L, M.E.Xancnavn kest, yn forma tewand bi tevay, pv cnav kes sisiya y m (w), pk tne; gava dibje:

    ‘Eleyke, li ser te, eleyye li min

    Eleyhi, li ser w, we minn ji min

    Eleyna, li ser me, eleyhim li wan

    Eleykum, li ser we, xesaret ziyan. R.36

    (Min, te, w)- cnavn kest ne, yn forma tewand ne, yekjimar in. Cnav kes sisiya y m (w) bi Xan re derbas ne bye.

    (Me, we, wan)- cnavn kest ne, yn forma tewand ne, pirjimar in.

    Wilo j M.E.Xantkil pnc grpn cnavan nabe.

    d. Jimar:

    M.E.Xanjimaran bi þagirn "Hicrika kurd", weku beþek ji parn axaftin yn guhrbar, dide nasn. L tenha li ser jimarn bingehn radiweste, jimarn dehn pþ ji yn dehta yn sedta cuda dike. Wilo dest p dike:

    Wahid isnan i ne, ew yk d

    S ne selas, erbe’e ar in eyan. R.26

    Wilo, jimarn deh pþ dibje, tan dighe:

    Tis’e, eþer, herd neh deh temam

    Sed mi’et elfi hezar, ey ciwan. R.27

    Lbel, M.E.Xanli ser jimarn mezin (milyon..), jimarn carkir (yeko-yeko, yekta, duta,sta..) jimarn kombj (þeþek, heþtek,...), jimarn rzda (yekemn, pþ,...) jimarn parekir (i yn bingehn: nv, syek, aryek,... i yn dehyek: 0,1...0.01...) naraweste wan bi þagiran nade nasn (bi ser ko parvekirina pmayn civaka misilmaniy bi wan saz dibin). Weku nimne: "Mehr heþtek", " zekat 0,1" ... t.d.

    e. Lker:

    Beþ her mezin, giran giring, di ziman rziman kurd de (wilo j di piraniya zimann chan de), nasn bi

    durust pkanna lkeran veguhestina wan e. Di v war de j, M.E.Xanhin nimne ji þagirn "Hicrika kurd" re, di rpeln "Nbuhara Bikan" de, dadixe. Weku:

    Hatim eteytu, at tm, w hat, iit were

    E’teytu me da, xuz bigir, irce’ veger, izheb here. R.11

    Ic’el bigr, isheq bihr, idrib biqut, inzur binr

    Iqre’ bixn, i’lem bizan, eyman bi me’na bawer e. R.11

    Gelo lkern ko Xan bikar anne, di i reng i form de ne?

    (Hatim, tm, hat, da)- Ji lkern hm ne, saltgr in, makdern wan "hatin dan" in, rayn dema buhr "hat da" ne. Kirde (subject) bi lker pþ re veþart maye, bi y paþ re diyar hatiye.

    (Were, veger, here)- Ev lker tev di forma ferman ya ert de hatine. Bi kesn didiwan, yn yekjimar (tu) pirjimar (hn), re tne veguhretin.

    (bigr, bihr, biqut, binr, bixn, bizan)- Ev lker j tev di forma ferman ya eret de hatine. Bi kesn didiwan, yn yekjimar (tu) pirjimar (hn), re tne veguhestin. Ev herd grpn lkeran, li gor kirde (subject) "e" "in" distnin, l M.E.Xan "e" di veguhestin de, li gor pergaln plewaz, rakirine. Di war pkanna makderan de j Xan dibje:

    Iþq mehebbet i evn, buxd edawet i nevn

    Inhezem cumle revn, ixteles yan revan. R.22

    ("Evn" "nevn")- bi ser ko Xan ev herd bje, li gor ereb, weku makderan berav kirine, l di kurd de weku navan mane. Ray afirandina lkeran ji van navan der nayn. Dimne, ko ev bje, bi dem re, ketibin bin bar guhertinin kokane de, veguhestina wan weku lkeran, b dtin nasna rayn deman e, b sd dimne.

    "Revn"- Makder e, ray dema ber "rev" ye, y dema niha "rev" e. Lker v makder di veguhestina xwe de saltgr e.

    "Revan"- Makder v bjey "revandin" e, ray dema ber "revand" e, y dema niha "revn, revn"e. Lker v makder di veguhestina xwe de derhingv e.

    f. Parn axaftin yn neguhrbar:

    B awa M.E.Xanli ser parn axaftin yn guhrbar radiweste, wilo j parn axaftin yn neguhrbar (hoker, daek, gehandek) bi þagirn "Hicrika kurd" dide nasn.

    - Di war hokeran de dibje:

    Remel z li rn, hem herwele

    Nehafet zebnbn e, hem hewqele.R.34

    Te’al ser’en, werin hn bi lez

    Fe hazihi cennet, eva ha ye rez. R.36

    "z, bi lez"- herd hoker in, rewþa kirin nþan dikin bersiva pirsn: awa?, ilo? bi i reng? didin.

    - Xan daekan j bi xurt bi kar tne. Weku:

    Eyne li k, keyfe k we, tehti li bin, e’la li ser

    Summe ji paþ w bizan, ente tu w, l bo mi ra. R.8

    (Li, li bin, li ser, ji, bi, bo)- ev tev daek in, ko desthilat tewandina nav, cnav jimaran in.

    - Gehandek j li ba Xan bi piran tne pkann, nemaze gehandeka "". Xan dibje:

    Þehd esel herd i ne, hingivn

    Ar y senn dereb ew j wusan*.R.25

    (, j)- du gehandekn yekta ne, ko bi erk bi hevgirdana nav, lker hevokan radibin. M.E.Xan"Nbuhara Bikan" ne tenha di van qonaxan re derbas dike, lbel w bi gotinn ferheng j tr dike, ji br nake ko perda fedbna civak ji frgeh ji nav þagirn w rake, di war binavkirina organn laþ mirovan de v perd biqetne. Wilo, organn nr m di laþ de, bi rengek perwerdey, bi þagirn "Hicrika kurd" dide nazn, xweþiya hevgehandina mr jin ji wan re diyar dike. E.Xan, bil van waneyan, felsefa heyn j nz hiþ ramann þagirn "Hicrika kurd" dike, bi fermandar, dr ddiliy, regezn jiyan bi wan dide zann þweyn candariy ji wan re diyar dike, gava dibje:

    Bizan ar in enasir, ax av ba agir hem

    Mewald in eve hers, nebat me’den heywan. R.28

    Halo, M.E.Xangav bi gav qonax bi qonax bi þagirn "Hicrika kurd" re dimeþe, tan wan dighne war frkirina avakirina hevokan. Di v war de j dibje:

    Li nezheb we nel’eb we ne’ikul me’en

    Bin da bileyzin, bi vkra bixun. R.36

    Wilo, M.E.Xanbernameya v hicrik bi daw dighne, paþgotina xwe bi s cot malikn saf bi ziman ereb datne. Cot daw ji wan:

    Usell e’la þafi’ Ehmeda

    Fela tense ya þafi’ Ehmeda. R.37

    tarxa danna "Nbuhara Bikan" bi tderxistinok dinivse, ko dibe ar cemada paþ sala 1094 ko.

    Gelo, mebesta me ji v raxistina rziman i ye?. L, ber em bersiv

    bidin, em ber xwe bibin ser. Bel, me bi v helebez hin ji naveroka "Nbuhara Bikan" berav kir li ber xwendevan, rexnegr lkolnvanan raxist. L, em dse biv nev pendiyek ji yn M.E.Xan dibin, da xwe bi armanca xwe bigehnin bi behweriyeke b dudil bjin, ko "Nbuhara Bikan", weku bernameya "Hicrika kurd", bi xama Xan hatiye dann. Xan pendiya pþ (waneya destpk ji frkeran re) di "Nbuhara Bikan" de bi v reng dibje:

    Heta tu dewr dersan nek tekrar mesrf

    Di dunyay t nab ne meþhr ne me’rf.. R.4

    Mixabin, ko frkern v frgeh, bi dem re, tenha beþ pþ ji malika pþ (heta tu dewr dersan nek tekrar) pk ann, avakirina "Hicrika ol" bi v pkanna seqet ve hate girdan. Loma, frkern v hicrik ser þagirn xwe bi rotikn xzeran dax didan, da yan wan hiþkor bikin, b ko zanibin sd ji v xwendin i ye, da li frkirin perwerdekirina zarokan guhdar bin. L, bernameya Xan ji "Hicrika kurd" re ew b, ko dewr ders ne tenha bne vegerandin jiberkirin, l wilo j bne veguhestin (mesrfkirin), da þagir, ber hertiþt, rz bendn zimn bi dest bixe veguhestin li ba Xan ne tenha naskirina rz bendn rziman ereb ne, l wilo j ji bo nasna yn rziman kurd ne... ev e mebesta me ji raxistina naveroka "Nbuhara Bikan" bi v reng. Hinga frker desthilat e, ko dergeh zann li ber þagirn xwe veke wan bi hiþek zelal derbas nava gulzar zanistiy bike.

    Tbniyek:

    Dimne, em tbniyeke daw bjin. Ew j ew e, ko nasna bend rzn vekirina dergeh her karek, her pþek frbn e, mifta her frbn j elfeba ye. Elfebaya xwendin nivsandin j nasn, bilvkirin pkanna durust e ji tpan re. L, gelo ima M.E.Xan"Nbuhara Bikan" b mifte pþkeþ "Hicrika kurd" kiriye?. Ango, ne tenha elfeba ji "bikt Kurmancan" re, bi rengek cuda nenivsiye, l wilo j di

    "Nbuhara Bikan" de ne daniye. bernameya frgeheke seretay b nasna tpan nabe. Dmek, rast e M.E.Xan"ferhengokek" ji þagirn hicrik re daniye!!.

    Eger, em bi hrbn li ser v pirs j rawestin, em bibnin, ko rz bendn frkirina elfebay, di v frgeh de (di war praktk de), xwe dispartin akamn "Nbuhara Bikan" li gor pl kþa plewazn w pk dihatin... hna pk tn. Bel, her 13 plewazn "Nbuhara Bikan" v behweriy bi cih tnin, l em tenha li ser nimnek rawestin, ko dibje:

    E’rec leng ye, hem e’wec xwehr ye

    I’nayet we nesret i ne, ar ye. R.34

    Hicrik j, tan ro roj, þagirn xwe li gor v plewaz fr bilvkirin veguhestina tpn elfebay dike, gava frker li pþya þagiran dibje:

    Elif fethi en, kesri in, demmi un

    B fethi ben, kesri bin, demmi bun*

    Bi v reng em dikarin bjin (weku di civaka kurd de t gotin), ko "kes tilha xwe bixe guh xwe, zane w i stran bje". L mixabin, ko qeder nehiþt Xan stirana xwe bje, nehiþt ko irskn umda E.Xan, di pþerojan de, bibin ron behrn bi geþ di nav civaka gel w de bela bikin.

    end pirs:

    Halo, me keleka xwe (li gor zanebna xwe) gehande kenr gotara xwe bi daw an. L, em xwe, bi v dawxistin re, gerek beravkirina end pirsn rastr dibnin, belk hiþin ji y me vekirtir karibin wan, di meydana giftgoy de, ji me re rontir bikin, karibin van bedgomaniyn nedesthilatiya civaka mran (civaka kurd, ya kevnar) di war guhdan perwerdekirina zarok de, di riya berhemn kevnenivskarn kurd re, rakin. Pirsn me j bi "Nbuhara Bikan" naveroka w girday ne:

    1. M.E.Xan13 cot malik di bin siha þret pendiyan re derbas "Hicrika kurd" dike. Tgehiþtina van malikan serdest hiþ zarok ye. Dimne, ko M.E.Xan pendiyn xwe ji frkern v frgeh re nivsandibin, da ew di riya xwe re ji þagiran re þirove bikin, wan tbigehnin li gor wateya van pend dtinan þagirn hicrik perwerde bikin. Gelo, M.E.Xanasoyn hiþ tgehiþtinn zarokan ne dizann, tan xwe bisipre frkern nenas nedt?!.

    2. M.E.Xanfrkirin perwerdekirina "bikt Kurmancan", di riya hicrik re, bar xwe didt. L, gelo ima behweriyn xwe bi zelal ne dane pþ rastr ne dane zarok?.

    3. M.E.Xandoza "tekrar mesrf" kirina dewr dersan li þagirn hicrika xwe dike, b ko serivkn veguhestin rziman bi wan bide nasn pergaln van veguhestinan ji wan re þirove bike.

    ima M.E.Xandergehn þirovekirin pergaln veguhestinan di "Nbuhara Bikan" de ne vekirin, w bi xwe þagirn frgeha xwe t re derbas ne kirin?.

    4. Di gelek waran de pwstiya pkanna snonmn (hevwate, muradif) ereb hember gotinn (bje) kurd nne. Weku nimne:

    Qeswere’w deyxem dilhas þr

    Haris leys esed ew j wusan. R.26

    ima M.E.Xanzarok dixe bin v bar gotinn (li vir navn) ne gerek de?

    5. Sedemn xwesipartina M.E.Xanji frkern frgeha ko w dixwest ava bike, di "Nbuhara Bikan" de, nayn diyarkirin. Gelo, i hiþtiye ko dil Xan li frkern v frgeh rne?. i garant li ba Xan heb, ko "Nbuhara Bikan" weku w dixwest, w bibe mifta frkirin perwerdekirina "bikt Kurmancan"?.

    6. Gelek caran, di war pskolojiya zarok de, alavn dijraber roleke poztv di bijartin de dileyizin. Wilo, tal, þran bi zarok xweþ dike. Spehtay, kirtiy di av zarok de reþ dike. Sivikat hember giraniy bi zarok asan dibe, ....

    Gelo, heye ko mebesta M.E.Xanji pkanna hin gotinn (bje) biyan yn zivr ziwa pþrnkirina ziman zarav kurd be li ba zarok (li ba þagir "frgeha Xan)?.

    Di daw de, em bi hv ne, ko lkolnvan, rexnegr zanayn me w karibin wan dtinn kevn ko "Nbuhara Bikan" bi wan hat pan, w karibin w qaqilk ko li dora "Nbuhara Bikan" hat avakirin biþiknin w karibin behweriyn me bi jmayn wan pirtir bibin.

    ------------------------------------------------------------

    avkehniyn lkoln

    1. Nbihar M.E.Xan- lveger rastkirina Mele Ebdilselam Nac Cezr. Þam

    2. Nbuhara Bikan M.E.Xan- vejartin pþkþkirina Hemd Evdilmecd Selef. apxana El - Reþda. Bagdad.

    3. Rziman ziman kurd bo kurs II. Berhevkirina Zagros Haco - destnivs.

    4. Kovara "Str" 19/1991 R.42 - 47 - ARO.

    5. Rbera rziman: E.R.Ekraw .I 1980.

    6. Ferhenga kurd njen. A.S.A. Gewran - Urdun - Emman 1985

    7. Ronkirina astengn rziman ereb - Ngara Nam Nisrna Os - Konsultant.

    8. Konsultant bilvkirina durust, li gor xwendina hicrike, Samiy Nam

    *Bo naskirina van wneyn ko d zaroka xwe bi wan perwerde dikir, li gotara ARO "Xwedkirina zarokan" vegere Kovara Str
    *Peyva Kurmanc di danstandin zargotina kurd de bi wateya giþtiya gel (reþaya milet) ve hatiye girdan. Xan j ev peyv di v watey de pk aniye, mebesta w ji gotin ew e, ko Nbihar ji tevaya gel xwe re dinivse.
    *Li gor zarav Nbihar dibin ‘neky, neby’ piþt sivikirina ‘’.
    *Ji bo ko helbest ji gurd nekeve ‘Ar ’ bye ‘Ar y’.
    *Di Nhihar de (Keyu) hatiye, l ne dr e ko þaþtiya ap be. Ji ber ‘Keyo hat birn’ ‘Ke guh hat birn’ di bin pergaln yek pl kþ re derbas dibin. S.Nam dibje:
    *Me ‘guy’ (sivikiya ‘guh y’) ji ber kir. H.Selef ‘Ekþem mirov guhbir...’ dinivsne.
    *Di nerna min de malika pþ ji v cot malikan ne li gor kþa plawaz hatiye, ji ber ko ketiye bin bar þaþtiya ap de. Lewra, ez reng rast ji v malik re halo dibnim:Þeyx sof keramet, ilm e xwendin e’mel.








    Maf Kopkirin &kopbike; PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor Avakirin, Pirojeyn Cand Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann Syas, Weana Malper TV yn Kurdistane. Tev maf parast ne.

    Weandin:: 2003-08-03 (3924 car hat xwendin)

    [ Vegere ] | PRINTER





    Malper TV yn, Kurd Kurdistan, Yn, Poltk, Ne, Civak Huner : - Vir-Rupela-LnknN ye.
    ___________________________________________________________________


    Malper TV yn Tirka, Yn, Ne, Poltk Civak : - Vir-Rupela-LnknN ye.

    | PUK-Meda | PDK-Baur | PDK-Baur | PDK-Xoybun | PDK-Rojhilat | AlParty | Kurdistan Media | kdp6 | Xebat | PWD - K | KRG | Peyamner |


    PDK - XOYBUN.Com 2003 All Rights Reserved
    Email : xoybuncom@yahoo.de

    Ev malper her bash bi 1024x768 IE 6.0 t xuyakirin

    Content Naverok






                    
    Google