Bi xr hatin ser PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd  Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor  Avakirin, Pirojeyn Cand  Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann  Syas, Weana Malper  TV yn Kurdistane.
         
                Kurdish   |   Turkish   |   Engilsh  |   German

Menu
  • Rpela Ser
  • Nivskarn Xoybun
  • Nivskarn Mvan
  • Drok Kurd
  • Nexi Kurdistan
  • Belavok Lgern
  • Cand Huner
  • Helbestn Gel
  • Forum
  • Ankt
  • Nuce
  • Album
  • Slayd Show
  • Muzka Kurd - 1
  • Muzka Kurd - 2
  • Kovara Xebat Vejn
  • Kovara Xoybun
  • Pelgeyn bi Kurd
  • Perwerdeya Siyas
  • Malpern Kurdan
  • Li ser me
  • Arsiva Nceyan
  • Nivs & Ne Bine
  • Game-Cilp- ListikN
  • Game - 36KurdishTV

  • Nivskar

    Ali Cahit Kirac

    Belavok
  • Belavokn Me
  • PDK- ARSIV
  • Belavokn We
  • Ariva Xoybun
  • Ariva Niviskaran
  • Niviskarn Derkir

  • Helbest
  • Ehmed Xan
  • E. Xan - Memozn
  • Mela Ahmed Cizr
  • Dwana Melay Cizr
  • Feqy Teyra
  • Celadet El Bedirxan
  • Cgerxwn
  • Ciwan Abdal
  • Osman Sebr
  • Al Caht Kira
  • Feqr Ehmed
  • Ahn Zozan
  • Abdullah Karabag
  • Al Kolo
  • Armanc Nerwey
  • Aydin Coun
  • Aydin Orak
  • Agir Abad
  • Bihr Bnij
  • Dildar smail
  • Ezz Xemcivn
  • Feth Gezney
  • Felemez Akad
  • Hemre Reo
  • Hwa Qasim
  • Hindirn Gull
  • Hekm Xlex
  • Hejar Kurd
  • Hekm Xlex
  • Husn M. Hebe
  • Amade Dive !!!!
  • Leyla emmo
  • Kiyaksar Temir
  • Kon Re
  • Kovan Sind
  • Kal Kurds
  • Mehmed obanoxlu
  • Mehd Mutlu
  • M.Kew Dilxr
  • Mihemed Salih Al
  • T Amadekirin !!!!
  • Navser Botan
  • Nhad Temir
  • Royar Tirbesipy
  • Seyday Dilmeqes
  • Sebr Botan
  • Sediq Sindav
  • Seyid Feysel Mojtev
  • ivan Perwer
  • engal Osman
  • Seyda y Ar
  • smet Dax
  • . Xell xmusoglu
  • FeyzulleKhaznawi
  • Xizan lan
  • Y. Sebri Qamilok
  • Helbestn We
  • Helbest Stran We
  • Helbest Stran Gel
  • Helbest Bperde-1
  • Helbest Bperde-2
  • Helbest Bperde-3
  • Helbest Bperde-4

  • Droka Kurdistan
  • Droka Kurd
  • Kronolij
  • Imp. Med
  • 200 Sal daw
  • Mervaniyan
  • Cum. Mahabad
  • Serhildann Kurdan
  • Serokn Kurdan
  • Kerkuk Kurdistane
  • Nasna Kurdistan

  • Cand, Huner
  • Pken 1
  • Pken 2
  • Crok
  • Byern Drok
  • Gotinn bapra
  • Tistonek
  • Dlok
  • Durik
  • Henek
  • Kilp Vdeoy Kurd
  • Pirs, Bersv Pken
  • and huner tit
  • Xwarinn Kurda
  • Sitran, Def Zurne
  • Lztik, Spielen, Game
  • Listikn Zarokan
  • Kincn Kurda
  • Edebyata Kurd
  • Ziman Me
  • Perwerda Ziman
  • Perwerda Civana
  • Perwerda Zarok
  • Zarok
  • Qutya Muzk-3

  • Nivsn Siyas
  • Kurdistana Serbixwa
  • Rzname & Program
  • Projeyan

  • Rojane
  • Serxwesi
  • Biranin
  • Pirozbahi
  • Daxuyani
  • Sirove
  • Lekolin
  • Roj buyn proz be
  • Roportaj
  • Agahdar
  • Bang - Pwaz
  • Daxwaz
  • Xebatn me
  • Wesiyetname
  • ermezar
  • ah abun
  • irgat - Yekit
  • Name ( Mektup )
  • Dtin Raman we
  • Civn Semner
  • Ji Raya Git Re
  • Xone, Xwene

  • Jina Kurd
  • Tekoina Siyasi
  • Tehdeyyen Siyasi
  • Tehdeyyen Civaki
  • Daxwazen We
  • Perwerde
  • Tenduristi

  • OL
  • Ola zd - Agahdar
  • Ola zd - Nasn
  • Ola zd - Wne
  • Ola Zerdet
  • Ola Cih - Nivs
  • Ola Cih - Wne
  • sa Mesh - Jesus
  • Bibel & Jesus - Film
  • Ola slam - Nivs
  • Ola slam-Mewlud

  • Survey
    Hun dixwazin di v malperde zdetir ci bibnin?

    Syaset
    Ne, Radyo, TV
    Droka Kudistan
    Cand & Huner
    Muzka Kurd
    Wne ( Foto )
    Nivskarn Kurd
    Ziman Kurd
    Pirtk Kovar
    Helbestn Kurd
    Dibistana Kurd
    Anskloped



    Encama Pirsn
    Pirsnn me

    Dengdan: 42782
    Nirxandin: 0

    PDK - Slide Show
  • Barzani Slide Show
  • PDK Slide Show 1
  • PDK Slide Show 2
  • PDK Slide Show 3
  • PDK Slide Show 4
  • PDK Slide Show 5
  • PDK Slide Show 6
  • PDK Slide Show 7
  • PDK Slide Show 8
  • PDK Slide Show 9
  • PDK Slide Show 10
  • PDK Slide Show 11

  • Di dirokede iro
    Rojek wek ro...
    1971
  • Serok, Partiya Demokrata Kurdistana Tirkiy (PDKTy), y cara yekem cara syem, Sad El, bi tevdan fesad, hewldan'a, Komara Tirk, had ehdkirin.

  • Slide Show – Xoybun

    Muzka Kurd – 1

  • Muzka Kurd - 1

  • Muzka Kurd – 2
  • Muzka Kurd - 2

  • Photo Gallery–Xoybun

    Foto & Animasyon
  • Nana Azady
  • Tekongern Kurda
  • Wene ( Foto ) - 1
  • Wene ( Foto ) - 2
  • Flaman Logo
  • Anmasyon
  • Lztik-Spielen-Game

  • Projeyn Kurd
  • Projeyn Kurd

  • Lgerin / Link
  • Malpern Lgerin

  • TV'yn Kurdistan .
  • Kurdistan TV - Zind-1
  • Kurdistan TV - Zind-2
  • Zagros TV - Zind
  • Kurdistan TV
  • Kurdsat - Zind - 1
  • Kurdsat - Live
  • Roj - TV - Zind - 1
  • Roj - TV - Zind - html
  • Roj - TV - Zind - swf
  • MMC - TV
  • XOYBUN - TV
  • n ah - TV
  • zid - TV / Zind
  • Malpera zid-TV/Zind
  • Rojava - TV
  • KNN - TV
  • Rojhelat- TV
  • Zagros - TV
  • Komala - TV
  • Kurd-1 TV - Zind
  • Tishk - TV
  • Vn - TV
  • Newroz - TV
  • Zaza TV-Flash-Player
  • Zaza-TV-Media-Player
  • Zaza TV

  • Paltalk Download
  • Paltalk Download

  • Reklam
  • Hunermendn Kurd
  • Karmendn Kurd
  • Kirna Titan
  • Firotina Titan

  • Radio Xoybun
    Radio Xoybun - Deng Vejn , Amade Dibe !

    Ansklopedya Xoybun
    Ansklopedya Xoybun A B, Amade Dibe !

    Part Rxistin


    Medya Kurd, Ereb, Tirk
    Bij Kurd  Kurdistan
    Malpern Kurd, Y
  • Poltk-Civak-Huner.

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Ereb

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Tirk


  • Qutya Muzk-1
  • Qut ya Muzk - 1

  • Zrzewat ( Sewze )
    Zrzewat ( Sewze )

    Sazyn Dijber Tirka
    Rxistinn Dijber Tirka

    Radyo Zind ( Lve )
    7 - Radyo yn Zind

    Qutya Mizka Kurd - 3
    Qutya Mizka Kurd - 4

    Kurd nglz
  • Perwerde ya Ziman Kurd nglz

  • Musa | Cih | Jewry

     
    Cgerxwn








    Fuat Akpinar

    Hostay edebyata kurd Seyday Cigerxwn mezin, sal dibe sed sal. Cigerxwn di edebyata kurd de pir roleke mezin dilze. W di jiyana xweda gelek berhem, afrandin esern giranbuha ji gel kurd re bi cih htiye. Cigerxwn di jiyana xwe de li ser her tit nivsiye. Ez bawer im titn Cigerxwn di jiyana xwe de dtiye bihstiye d ku ne nivsiye tune ye. Li ser at, azad, dostan, wekhev, welatparz birat, li ser jiyan, li ser tekon, li ser bindestiya gel kurd, li ser beg axayn li Kurdistan ku gel me paver htine, li ser karker cotkaran, li ser ar hozan kurdan, li ser dewlemendn basil, li ser cografiya Kurdistan, li ser droka Kurdistan, li ser iya ban, zinar, daristan guln Kurdistan, li ser ziman kurd dewlemendiya ziman kurd hnbna ziman kurd, li ser folklor strann kurd, li ser yektiya kurdan, li ser evn li ser tkona geln bindest di chan de j gelek r helbest nivsine. Cigerxwn di hinek helbestn xwe de pir nerm e, bi hesret keder e, di hinek helbestn xwe de bi gazinc hawar e, di hin helbestn xwe de bi derd, kul, keder, ax zar e di hin helbestn xwe de j pir bi hrs e sitemkar e. Ew bi nermiya xwe, bi hesret kedera xwe, bi gaz hawarn xwe, bi derd, kul, kered, ax zarn xwe, bi hrs sitemkariya xwe, her dem bi gel xwe re bye. Cigerxwn li her ar pareyn Kurdsan geriyaye di tkona gel me de her dem bi wan re bye bi helbest afrandinn xwe keya gel me aniye ziman. Bi rast ne hed min e ku ez hostay mezin Cigerxwn binirxnim. L ji ber ku sal sedsaliya Cigerxwn e, dixwazim end helbestn Cigerxwn bidim nasn bi v away Cigerxwn mezin bi br bnim ser xwe li ber w bitewnim. Ez pir serfiraz sebilind im ku min di hebna Cigerxwn de di sala 1981’ de li bajar Bremena Almanya di ahiya NEWROZ de ew dt dest w ma kir. Cigerxwn di sala 1984’an roja bs dudiy meha dehan de (22,10,1984) li Swd ser dilovaniya xwe. L ew di dil jiyana gel me de wek deryayek wek hozanek heta hetay bimne. Mirov nikare Cigerxwn bi end gotin meqaleyan bne ziman. Bi rast div di proj de li ser jiyan hem helbest, afrandin nivsn Cigerxwn kar xebateke pir berfireh akademk b kirin da ku gel me zarokn me xezneya ku Cigerxwn ji me re bi cih htiye batir nas bikin. Cigerxwn di helbesteke xwe de jiyana xwe bi kurtas dide naskirin wiha dibje:

    Sala hezar nehsed s ez hatime dinyay,

    Bi nav siltan xms ez bme ji day.



    Heta bm szde sal li gund me’y Hesar,

    Jina xwe min diborand pa ji w me da r.



    Bav min rsip xwed mirov rmet,

    Ne mirovek malgen bi nams bi xret.



    Ji tengas, near me ew gund xwe berda,

    Hatin Amda rengn bav min z emir da.



    Diya min a belengaz pnc sal dilovan,

    Salek pit bav min ew j li w b mvan

    (Ji Dwana Yekem r. 261)

    Hesar gundek Mrdn ye. Ji dest feqriy malbata Cigerxwn ji w der tn Amd Kurdistana Suriy demek n de bav w dayka w diin ser heqiya xwe. Nav Cigerxwn xms e, nav bav Cigerxwn Hesen e, Hesen kur Mihemed, Mihemed kur Mehmd, Mehmd j kur El ye. El j nav Qurtelan ji gund Pkend hatiye nav dekriyn gund Hesar. Cigerxwn zarotiya xwe li cem xwka xwe Asiyay maye dareya xwe bi ivant cotkariy kiriye her wiha j jiyana xwe berdewam kiriye. Cigerxwn li Amd ji 18 saliya xwe n de li cem meleyan dest bi xwendina ol (dn) dike. Di medreseyan de gelek titan hn dibe n de bi esern Ehmed Xan Melayn Cizir mijl dibe pre dest bi nivsandina helbestan dike melet j li gundek Kurdistana Sury dike. Cigerxwn bona yektiya kurdan wiha dibje:

    Gel kurdan ji xew rabin werin carek temaa kin;

    Yekit qenc e, pir ba e, di Kurdistan peydakin.

    (Ji Dwana Yekem r. 46)

    Cigerxwn di helbestek xwe de der heq ziman kurd qmeta ziman kurd de wiha dibje:

    Vejne ziman xwe ey xwendevan,

    Nebye milet h kesek b ziman



    Ziman me xo xero ciwan

    Eger ba bizan tu nak ziyan



    Tu kurmanciya xwe ji br nek

    Eger ba nizan div zdek



    Elfba dwan ristan bixwn

    Heta ko wek min neb dil bi xwn



    Binre ziman te end dewlemend

    Li bajr, tu carek xwe bighne gund



    Bibhne i rne ev reng ziman

    i payebilind i rmetgiran



    Bi pirs xwe nazik, bi dengan sivik

    Ne pirsek biyan b nab girik



    Tu paqijke zar xwe rn bike

    Bi kurd tu baxv qrn bike

    (Ji Dwana Zend-Avista r. 79)

    Cigerxwn di helbestek xwe de, bi gaz hawar e wiha dibje:

    Heval, ez bilrvanim

    Deng saza hozanim

    Ji we ez dilgiranim

    Ez nizanim i bjim

    Ez daxwaza Xan me

    Rewa neq Man me

    Di rist de kan me

    Ez nizanim i bjim

    Ar dil Cizir

    Tava tora Herr

    Ez njenim bi pir

    Ez nizanim ibjim

    Nakin deng saza min

    Guh nadin awaza min

    Yan nizanin raza min

    Ez nizanim ibjim

    (Ji Ronak Dwana 4’a r. 28)

    Cigerxwn di helbestek xwe ya pir dirj de qala qels, qela hovtiya dijmin dike wiha dibje:

    Bibin weke saziman

    Em kin Kurdistan !

    L ev xapn eera

    Nakevin ser kera

    ah j dost Barzan

    L Barzan p zan ;

    e milyon kurd li ran

    Winda dibin b ziman

    ah serbest nad wan

    Nad me ekn giran

    Ko em dijmin biknin

    Welat tev bistnin

    Kurdn xwe nak milet

    awa me bik dewlet !

    Dijmin hem wilo ne

    Elo ne, yan Silo ne

    Hem divn xwna me

    Kesek nav jna me

    Divn ko me verin

    Di nav xwe de bihrin

    Nav me tev guhertin ;

    Da bibjin ne kurdin

    L bizane, ey neyar !

    Zivistan , t bihar

    Ew giyay bin kevir

    n t rojek di der

    Bijn kurd Kurdistan !

    Nema dibin kolistan !

    (Ji Ronak Dwana 4’a r. 80)

    Cigerxwn di helbestn xwe de li ser evn j wiha dibje:

    Pir xwee pir xwe

    Ev dinya pir xwee

    Yar pal daye ser min

    R wek gula gee

    Lv ji guln sorn

    Maan pev digorin

    Lvn hev dimijin

    Tna dil dikujin

    (Ji Ronak Dwana 4’a r. 132)

    Evn wek saza dile

    Naln awaza dile

    Xwe vn daxwaza dile

    Ah ji dest te evn

    (Ji Ronak Dwana 4’a r. 158)

    Meb na, nazenna min

    Were ey lv irna min

    Li min xwe ke birna min

    (Ji Dwana sisiyan r. 235)

    Gelek helbestn Cigerxwn li ser jinn kurd qehremaniya jinn kurd hene ji wan helbesta bi nav deng a Leyla Qasim e. Leyla Qasim keeke kurd e ji bar Kurdistan di sala 1952’yan de hatiye din. W bi tkona xwe ya bi qehreman ya li dij rejima Iraq di dil gel me de cihek pir bilind girtiye bye sembola canfdayiya ke jinn Kurdistan. Leyla Qasim ji aliy rejma Bexday ve di 12.05.1974 hat xeniqandin. Cigerxwn ji bo Leyla Qasim wiha dibje:

    r, re, mr yan jine

    Nan bi dest, Leyla mine

    Polaye dil wek asine

    Leyla kiye ?

    Leyla jine.

    Leyla mine

    Leyla mine...

    Leyla mine, Leyla welt

    W dil li min kir ar pt

    Mizg li kurd roja me tt

    Dijmin ji tirsan maye t

    Leyla kiye ?

    Leyla jine.

    Leyla mine

    Leyla mine...

    Str ji ezman hate xwar

    Zer bn li min bax bihar

    Rabin ji xew ey xwendewar !

    Tev mr jin bibne iyar

    Leyla kiye ?

    Leyla jine.

    Leyla mine

    Leyla mine...

    Helbestek Cigerxwn bi nav Qad Mihemed pir bi nav deng e. ORDXAN CELL di pgitina xwe ya bona Dwana 7’an HV de ji bo v helbest wiha dibje: “Cigerxwn helbesteke xwe pk branna serok oria Kurdistana ran Qaz Mihemed kir”:

    ”Xak Kurdistan bi qurban, pir ciwan paqij,

    Xwn rijandin pir kur te wa li her al rij,

    Milet kurd ta ko saxe ew ji v r nager,

    Afer, afer,

    Qad Mihemed afer”.

    CASIM CELL di pgotina xwe ya bona Dwana 6’an EFAQ Cigerxwn bi v away dinirxne: “Nav Cegerxwn, nav host xebera, xudan lewz rin li herarteref Kurdistan, ji rohilat girt hetan roava, ji imal hetan canb nava xwendevann kurdad xwe eyane. erd w bne stran nava cimet digerin. Xort qz kurdaye n bikiv nivsar ayr bi devk hn dikin, br bawariya xwe, miletperwariya xwe bi wan ira tam dikin bi xwe j dibin ceger bi xwn. Tune civnek yan j vark, li ku ird hilbestvan kurday nav deng nene xwendin.”



    CELADET AL-BEDIRXAN di pgitana xwe ya bona Dwana Yekem ji bo Cigerxwn wiha dibje: “Seyda ji r ji kaln kiandi b, bera pl latn ntiqadn batil xurafeyan dida, er neyar hundir dikir, li kurmn dar li kurmn ko dar dixwarin digeriya. Ew kurmn ko seyday Xan ber s sed sal p me kirine”.



    QEDR CAN di pgitana xwe ya bona Dwana Yekem ji bo Cigerxwn wiha dibje: “Qmeta ehrn w a mezin j ev e, bi rhek n ajotiye ser fikrn kevnare bi zmanek rn e’b tew bn zerara wan nan kiriye”.



    OSMAN SEBR di pgitana xwe ya bona Dwana Duyem SEWRA AZAD ji bo Cigerxwn wiha dibje: “Cegerxwn di kurdtiya xwe de rast durust e. Ewend rast durust ku, di riya welat welatiyn xwe de singa xwe ji zvar belangaziy re vekiriye”



    HAMD DERW di pgitana xwe ya bona Dwana Syem KME EZ ji bo Cigerxwn wiha dibje: “Cigerxwn bi rast xebata xwe, xwest rengek gelr (a’b) bid tevgera kurd, biv away ban temamn qorn (tebeqn) millet kir, da ko bi hevre bi yek dest rabin welat xwe rizgar bikin”.



    Helbestek Cigerxwn ku pir bala min kiandiye, ev helbest, rexne ye her dem munasib rojev ye j. Cigerxwn di v helbesta xwe de KOMA MILETA (UNO) (Neteweyn Yekby) rexne dike gil gazinn xwe arastey wan dike. Heta ku Netewey Yekby ‘NY’ (Koma Miletan) keya gel kurd hilnede rojeva xwe j re areseriyek nebne, div ev helbest her dem b gotin.

    KOMA MLETA

    Welat kurda tev xr br e,

    Hem maden e tev ziv zr e,

    L i bikim ro maye j’xelk re.



    Welat kurdan hem men e,

    Egd r piling t hene,

    Hem haval pismamn me ne.



    P li diny du dewlet hebn,

    Yek j Faris b, ew em bi xwe bn,

    Tirk taz ecem tune bn.



    Em ne taz ne, ne tirk rom in,

    Xwedan paan e, leker kom in.

    ro wran in bin dest bm in.



    Xelk em kutin avtin eman,

    Begler paa di nav me ne man,

    Koma miletan eman eman.



    Koma miletan ma qey tu ker ,

    av te kor e t l’ me naner,

    Yaxd dijmin , tu j me nager.



    Koma miletan hn polperest in,

    Der heq me de hun qew sist in,

    Dijmin bi dost em ro xistin.



    Gunh me i ye bo i dey nak,

    Pirs ji hal me kurdan nak,

    Em km ketine t me ranak.



    Ev ne huryet e, kotek zor e,

    L hun dizanin dinya bi dor e,

    erxek li jr e erxek li jor e.



    Xewa me nay, em qet ranazin,

    Em ji we dikin hv gazin,

    Em j heq xwe her dem dixwazin.



    Te em xapandin civata rengn,

    Ji dest te em gi bne xemgn,

    Ne ez bi ten tev bn Cegerxwn.

    (Ji Dwana Yekan r. 125)

    PROF. ZIMANZAN QANAT KURDO (Bi kurtas li ser jiyna Qanat Kurdo div end gotinan bibjim da ku xwendevan j ba bizanin ku Qanat Kurdo k ye. Ji ber ku ez di peroj de bi fireh li ser Qanat Kurdo bisekinim. Ez naxwezim di v gotar de pir bi dirj li ser jiyan afrandinn w binvsim. Qanat Kurdo bi xwe ji hla Qers, gund Ssiz hatiye din. Di er Chan y Yekem de malbata w, mala xwe ji ber er bar dikin diin Ermenistan. Malbata Qanat Kurdo bi xwe kurdn zd ne. Ew li Ermenistan dixwne di sala 1928’an de ji bo xwendina xwe ya bilind die Lenngrad xwendina xwe li wir diqedne. Ew dibe Prof. zimanzan. Ji edebyata kurd re gelek xizmetn giranbuha delal dike di sala 1985’an de die ser dilovaniya Xwed. Eser berhemn Qanat Kurdo ev in: 1. Gramatka Ziman Kurd 2. Ziman Kurd 3. Gramatka Ziman Kurd ser qinyatn Kurmanc Soran 4. Tarxa Edebyata Kurd 5. Ferhenga Rs Kurmanc (35 hezar kelme) Ferhenga Rs Soran (30 hezar kelme) yn din.) di pgotina DWANA Cigerxwn a 5’an de, Cigerxwn, ir helbestn w, bi zimanek pir ba, ilm delal dide naskirin. Ev DWAN di sala 1981’ de li STOKHOLM’ di nav weann “ROJA N” de hatiye weandin. Qanat Kurdo bi ziman xwe y delal der heq Cigerxwn de di pgotina xwe ya 29 rpel’ de wiha dibje:



    “Cegerxn bi reng ry xweva, bi nivsarn xweva wek teht kelemn ser iyayn Kurdistan here bilinde;sedan sed sal hatine, ne bihirne, l ew teht, ew kelem li ciy xweda bi tk, qaym berk mane, Cgerxn j li hunerweriya xweda, li br bawara xweda bi qaym serbilin serfiraz maye li riya xweda her die die.”

    ”Cegerxn bi rewa xweva, bi efrandin xweva, bi ramana xweva behra b ber b biniye, gelek girane meriv noq w behr be binaznbe i di behrda heye. Bona w yek divt meriv noqvan zana be pispor be”



    ”L sed car heyf niha zanyarn lteratra kurd tunene, l ez bawar dikim, ku li pawextiy zanyarn wusa ji nav netewey kurd derekevin, mujl wan pirsan bibin; k dizane, dibe wextek li Kurdistana serbixweda nsttuta lgerna lteratra kurd b naskirin bi nav Cegerxn di w nstttda bi pilan mijl efrandin w bibin. Layqe j b sazkirin zanyarn kurd bixebitin nek bi ten li ser lgerna r helbestn w, l wusan j li ser nivsarn w derheq ziman kurd (li ser ferhenga w kurd destra w ya ziman kurd yn din). Bi fikir ramana min efrandinn Cegerxn bi temam bi naverokn xweva, bi hunur nivsarva, bi bedewiya nivsandina xweva ji nivsarn gelek ayrn dinyay bi navdar, regir demoqratn niha danaxwe. Eger r helbestn Cegerxn bihatan wergerandin ser rs, ngls, frans alman, dinyay p bihesiya bigota eva giliyan rastin, netewey kurd dikare xwe bextewar hesab bike, ku ayrek wusan mezin, pkevt, demoqirat nternasonalst ji nav sng ber Kurdistan derketiye , helbet, netewey kurd dikare bi nav Cegerxn ferx kubar be.”



    ”Her reke Cegerxn, her helbesteke her ar dwann Cegerxn ji nav dil hinav w, ji kuraniya dil w, ji hi aqil w giht saf ji behra zanna w hatine gotin nivsandin”



    Min ev gotin ji nav pgotina QANAT KURDO hilbijart. L ez dixwazim v pgotin bi tevah ji we xwendevann hja re bidim nas kirin ji ber ku gotinn QANAT KURDO pir bi zann bi ilm ne.



    “Meha avgst sala 1980 ji Stokholm serwern kovara kurd ”Roja Nu” dwana aran ya ar me ezz Cegerxn ji minra andib, ku ez pgotin bo w binivsim. Serwern w kovar nivisbn: ”Em mamosta Cegerxn li w raman bne yek, wek di destpka v pertokda pgotina te mamostey mezin hebe.

    Em hvdarin, ku tu ji mera ser v efrandin br bawariya xwe ango dtina mna pgotinek bi r k”



    Gel heval hevkarn delal !



    Ber pn ez gelek ad bm, ku ervan tkern kurdan li Evropa hene, tekl sazmann wan hene, ku ew bi pirsn rewenbrkirina netewey xweva mijl dibin, dixwezin dwana Cegerxn bona xebatkar tekern karn ronahiy ap bikin. Ez gelek ame, ku we ramana xwe kiriye yek, ku ez br baweriya xwe mna pgotin li ser w dwan binivsim. Ew sipartin bextewarke mezine, li jiyna xweda ez gihtime w roj, ku bi xwestina we dikarim ixulek bi xr hja bikim bona netewey xwe.

    Spartina we li ser ava qebl dikim, l divt hn bizanin, ku nivsandina pgotin bona dwana ayr mey mezin hezkir Cegerxn ne titek hsaye. Bona v kar, bona v ixl divt meriv li hem pirsanda zana, hozan pisporbe, bi zanna xweva end seriyan li Cegerxnra be; ez xwe hesab nakim meriv wusan bi fikira min pwiste bjim, ku heta niha sed car heyf, ku li bav netewiy mey bindestda merivn wusa tunene; bi rast got, dibe hebin, l min nav wan ne bihistiye, eger hebna, min xwe bextewar hesibbikira ji kovara ”Roja Nu” ra binivsiya, ku nivsandina w pgotin bona dwana Cegerxn bisprne w. L niha herend serwern w kovar pra layq dtne, ji minra nivsiye, ku ez ”pgotin ango dtona xwe mna pgotin” binivsim, ez mecbtim w xwestin biqednim, bnime ser.

    Cegerxn bi reng ry xweva, bi nivsarn xweva wek teht kelemn ser iyayn Kurdistan here bilinde;sedan sed sal hatine, ne bihirne, l ew teht, ew kelem li ciy xweda bi tk, qaym berk mane, Cgerxn j li hunerweriya xweda, li br bawara xweda bi qaym serbilin serfiraz maye li riya xweda her die die.

    Di jiyna Cegerxnda li nav her ar parn Kurdistanda gelek rojn giran qewimne, li jiyna xelk kurdda gelek caran bye rebay, bobelsk, tofan baran, l teht kelemn ser iyayn Kurdistana dabekir li ciy xweda mane, ne leqiyane; Cgerxn j mna wan teht keleman li ser br bawara xweda bi qaym, berk rawestaye, ji ciy xwe ep rast ne leqiyaye, ne hejiyaye, raste-rast li riya xweda ber bi merem hebesta xwe die w here; ew bye dengbj borjen serbestiy azadkirina netewey kurd, ev b eve armancan jiyna w mr. Li dor ber iyayn kurdan, li det bestn Kurdistan xnavda xelq kurd toxim kurdewer wetenperweriy reandiye. Li tarx droka kurdanda gelek gelek zeftkar hatine, ku rabine ser wan teht kelemn ser iyayn welat kurdan, xwestine kurdan qir bikin, li nav xweda p bikin, bihelnin, l nikaribne nikarin bikin. Ji rijhilat, ji rojava, ji jor (bakr) ji jr (bar) gelek gelek caran dijminan li ser kurd Kurdistanda girtine, gelek caran mrkuj xnrjn mna Cngsxan, Ayatola mayatola kurd Kurdistan kirine nav agir alavan, talan tajan kirine, sotine, kutine, l nikaribne reha kurdan ji binva biqurinnin, nikaribne nikarin, imk gelek mrn mna Cgerxn ji nav sng bern iyayn Kurdistan ji paila jinn kurd yn delale xnrin binge binejiya kurdan derketine, rabne ala kurdeweriy kurdperweriy, ala azadkirina kurd Kurdistan girtine dest xwe, serwer rbir li er serxebna netewey xwe kirine. Nav gelek mrxas, erkeran qeremanen li tarixa kurdanda, xasima li sedsaliyn nozda bstanda, akeraye. Wana j toxim azadkirina kurd Kurdistan reandiye, her sal li d hev ew toxim li nav det, mrg newal bestn welat kurdan hn dibin, digihjin, li nav wanda gelek kullk, gul dibikivin dil ke xortn kurd a dikin pra tnne bra wan, ku ew gul, ew kullk bi xna mrxasn meydan er serxebna netewey kurd avrean bne, gihtine bihar-bihar her sal dil can qz xortn kurd qal dikin ew hazir dibin bona rojn oxirm giran, bona roja xret nams.

    Milet kurd bi nav mrxas qeremann er serxebna welat xwe fexr kubar dibe, nek bi ten bona w yek, ku li tarxda ew mrxas ew qereman bi ek slahanva rabne, derketine meydana er azadkirina milet xwe, l wusan j wana mala xwe, can xwe ruh xwe terxan kirine bo xatir serxwebna kurdan, bo xatir azadiya wan. Milet kurd wusan j bi nav ayr helbestvann xwe fexir kubar dibe, ew qedir qmet wan dizane, bi nav wan serbilinde, imk ew ayr, ew helbestvan ji ber p paila jinn kurd yn jr gin zrek derketine, ji nav axn Kurdistan rabne, derketine meydana er, li rex qereman ekdar wek teht kelemn ser iyan bi ran ala reng sor, kesk sip girtine dest xwe, er kirine, mala xwe, ruh xwe, can xwe terxan kirine bo xatir azadkirina netewey xwe, welat xwe.

    ax ez nav ayrn kurdan, nav helbestvann kurdan tnim bra xwe, herdem nav hezker me, ayr me mezin hja Cegerxn t ser lvn min, li hi ser minda rnitiye, ku ew j mala xwe, ruh xwe can xwe terxan kiriye bo serbest serxwebna kurdan; dibe raste, ez bjim li sedsaliya meda ayr helbestvan kurdn kurmanc y her mezin bi fikir br bawara xwe pketvam, bi ramana xweva, bi jiy huner xweva (mna) Cegerxn tune. Cegerxn bi rewa xweva, bi efrandin xweva, bi ramana xweva behra b ber b biniye, gelek girane meriv noq w behr be binaznbe i di behrda heye. Bona w yek divt meriv noqvan zana be pispor be; ez xwe hesab nakim merv wusan. Cegerxn nek bi ten ayr helbestvane, ew wusan j zana zanyare, ne rehete li ser hem efrandinn Cgerxn li vira binivsim fikira xwe bi firevan binivsim. L herend kovara ”Roja Nu” sipartiye min, ku ez pgotin bona dwana w, bona w r nav iyayn kurdan binivsim, ez nikarim bjim na, ez mecbrim qas qeweta xwe, qas zanna xwe end giliyan binivsinm; lazime ez binivsim imk ”Roja Nu” dixwaze w dwan ap ke bona palan gund xebatkarn kurd. Di v da ez berpirsiyari end giliyan binivsim.

    * * * *

    Li sala 1947 li nsttta rohilatnasiyda ez mijul ziman, etnograf ltrtra netewey kurd dibm. Lli w nstttda gelek zanyarn rs yn mezin navdar dixebitn, li nav wanda end profesern qedirgir hebn: Aleksandir Arnoldov Fryman, ew serok koma rannasan b, ez li ber dest w bi serkariya w mijl kar xwe dibm, gnat Ylanov Krakovsk serok koma erebnasan b, akadmk Vasl Vaslv Strv-serok nsttta rohilatnasiy b, Evgn Edardov Brtls-serok kafdra flologiya raniy ya fakltta rohilatnasiy ya zannga Lnngrad b yn din bn. Mabeyna min wan xwe b, wana ez hez dikirim gelek caran arkariya min dikirin, tem wesiyetn ba didane min.

    Rojek ez li sivdera nsttta meda rast profsor Krakovsk hatim. Ew ez dame sekinandin, dev ent xwe vekir kitbek j derxist, dirj min kir got ”Xort delal, han ji tera v kitb, dibe hewesa te pra hebe, bi kurd nivsne, rannas navdar Vlidmr Fdorov Mnorsk ji London andiye, l binihre, bixne, dibe kr te be”.

    Min ew kitb hilda, l nihr, dt, ku bi herfn latn li ser nivsne ”Dwana Cegerxn”, min rpl w vekir, li ry din dt: ikl Cegerxn apkir b, li biniya wda nivs bn: ”Xwediy dwan”. Min fehm kir, ku Cegerxn xweyiy dwanye, l min nizan b Cegerxn kiye, min nav w, nav meriv awa nebihstib, ez fikirim, ketme mitala ”Cegerxn kiye?” ima ”Dwana Cegerxn”; li ber ez haj p n bm, ku Cegerxn ayre.

    Min belgn kitb wergerandin, nav end ran xwendin, li axiriya kitb navna ran nivsandib, min pgotin xwend p hesiyam, ku kitb li Sriy bi arkariya rewenbrkern kurd hatiye apkirin, ku Cegerxn nav ayr zdeye, nav w esl xmse, yan x Msaye. Bi naverokn rn dwana w ez p hesiyam ima ew nav ”Cegerxn” li xwe kiriye. Ji ber hal qultiya milet kurd, ji ber derd kul gund pale xebatkarn kurd ew dil bye hergav bye ah zar w, dil cegera w xn girtine, sebeb v yek ew nav xwe kiriye Cegerxn. Bi xwendin dwana w ez p hesiyam, ku ew ne ayr sedsaliya navne, l ayr zeman mey nihaye; hewas kfa min bi ziman dwana wra hat, kurmanciya w gelek xwe bi min hat, gelek wext b, ku min ew dwan hergav bi xwera dibir, ji dest xwe der ne dixist, ax ez ji kar xwe azad dibm, min ew dixwend, iqas di, ewqas hewesa min bi r helbestn wra dihat, her rek, her helbestek ez didame hlana heycana. Di wanda derheq derd kul milet kurd, jiyn hal kurdan er wan serxwebn hatib nivsandin. Ber min qet kitbn nivskarn kurdan yn mna v dwan ne dtibn ne j xwendibn; li w dwanda ber pn min deng bas yekbn, hevkariya kurdan bo xatir serxwebna welat wan xwend. Bi xwendina w dwan hate ber av min droka er kurdan, serhat droka zana hozann kurdan, min xwe bextewar hesab kir, ku dwana wusan ketiye dest min, ku p hesiyam, ku ayrek kurda wusan heye nav w Cegerxne.

    Ji welat Sovt der bi saya ser Celadt Bedirxan Kamran Bedirxan nav deng Cegerxn zva li nav her ar parn Kurdistanda belav bb, herdu mrn qereman erkern rewenbrkern netewey kurd li kovarn xwe ”Hewar”, ”Roja N” ”Sterda” ”Ronahiyda” herdem r helbestn Cegerxn ap dikirin kovarn wan li nav saln 1932 1945 – da bbne binge binaxa apkirin belavkirina efrandinn Cegerxn. Eger ew kovar tunebna, ne hatina apkirin, r helbestn Cegerxn j qet ap ne dibn xelq kurd p ne dihesiya, ku li nav wda hozan zana ayrn mezin hene, ku yek j wan Cegerxne.

    Di kovar rojnamn Celadet Bedirxan Kamran Bedirxanda kurdnas firans Toma Buwa Roj Lsko end miqaln pik derheqa jiyn, kar Cegerxnda derheqa r helbestn w kurdewer wetenperwerda ap kirine. Bi gilk ji welat Sovt der nav deng Cegerxn zva ekera b, her li Sovtstan kesek haj w mr tune b, nav w ne bihistb ne j efrandin w xwendibn.

    Li sala 1952-da min miqalek bi nav ”Lteratra kurdn derva derheqa hal kurdn Sovtstanda” li kovara ”storiya flologiya strav Vostoka”-da v. 3 li Lnngradda bi ziman rs ap kir. Di wda min end rz rn Cgerxn li ser welat Sovt ap kirin, ann ber avn xwendekaran, ku p bihesin Cegerxn di rn xweda dinivse, ku Sovtstan dost netewey kurde, ku ew terefdar pitvan er azadkirina xelq kurde, ku esker sor w bibe azadker kurd Kurdistan, ku xelq kurd ketiye ser riya Marks Lnn qet tu cara ji w r der nakeve.

    Li pa li nav saln 1946-1953-da min li zannga Lnngrada ders ziman kurd dida agirtn kafrdra flolojiya raniy. Bi biryar w kafdr gerek ew agirtn kurd hn dibin, bina nav kurdn Ermenstan, bibnin ew awan dijn li nav wanda bi praktk hn xeberdana ziman kurmanc bibin. Havna sala 1953 min agirtn xwe M. B. Rdnko, R. L. Sabolov, T. N. Paxalna, A. I. vanova, A. A. Grnbrg, H. I. Usupov yn din bi xwera birine praktk kurdn nehiya Abaran. Ber hng bext min l xistib, dwana Cegerxn ya duduwan j ketib dest min. Eva dwana ji ya pn batir b, tda nek bi ten r helbestn derheqa jiyn, ayn, hal droka er serxwebna kurdan hatibne nivsandin, l wusan j derheqa dost, hevkar, azad at li nav neteweyn bindestda hatibne nivsandin. r helbestn v dwan gelek xwe bn min ew dwan bi xwera bir. Ez agirtn min em li gund mezin cwar bn. Hing Emn Avdel bi jin zarwn xweva hatibne w gund, li mala xal Cindda c-war bbn. Bi xwestina Emn Avdel ez j m ketme mala xal w tev kulfet w cwar bm, agirt j li otaxn dersxanda c-war bn. Hng min carnan rn dwana Cegerxwn ji Emnra bikn mala wra dixwendin. Ew r bi Emn zaruwan xwe dihatin. Li pa min wva ramana xwe kire yek, ku ji w dwan rn Cegerxn yn bajarvaniy (r helbestn pket, regir, kurdewer, wetenperweriy, dost hevkariya neteweyan) hilinin cuda li beravokda bona kurdn Sovt bi herfn krlk (rs) ap bikin. Hing hevalek me kurd li komtta partiya kamnstn Ermenstanda dixebit. Em ne cem w, ku ew arkar me bike bi tevay em herne dwaneke apxan lava bikin, ku rn Cegerxn yn bijare bi herfn rs bona kurdn Ermenstan ap bikin. Wew heval mil ne da ber xwestina me, got: ”Ez i zanim Cegerxn kiye, belk koneperest derkeve, dijmin welat Sovt be, zehf ji ew end xwebern ba derheqa welat meda nivsne xwe hesab dike bolevk, komnst”. Ez Emn Avdel bi dil xem, por pojman ji otaxa qulixa w derketin, vegeriyan n.

    Li sala 1957-da min rzmana xwe ya kurmanc (Gramatka kurdskogo yazka (kurmanc) bi ziman rs ap kir. Hing min pra layq dt end rn Cegerxn di w rzimanda ap bikim. Min ev rn jrn: ”Hal gundiyan”, ”Reo gund”, ”Ta keng em karker cotkar bin”, ”Xendin”, ”Pembw meye, l em tazne”, ”Heval Pol Robson”, ”Mehrecana Berln”, ”Hozan ayrn kurd” di w rzmanda ap kirin (300-310). Di rpel eanda derheqa Cegerxnda min ev xebern jrin nivsne: ”Cegerxn vdaysya kurdskiy pot Sr, botts za nasonalny nzavsmost, dmokratiy osvobojdniy narodov Blijngo Vostoka ot gnta mpralzma” yan ”Cegerxn ayr kurdn Sriy navdare, li helbestn xweda ew derdikeve meydana er neteweyn bindest ji bin zulma mpralzm bo xatir serxwebna wane demoqrat”.

    Li pa di nav saln 1963-1966 Ordxan Cell ji Ermenstan andibne Lnngrad cem me, ku kursa aprantrda hn be. ax ew hn dib, min herdu dwann Cegerxn dane w, ku bixne. Li wextekda ew b nas efrandinn Cegerxn, r helbestn w hez kirin. Rojek ew ji minra got: ”Ap Qanat, ba dibe, eger hine rn Cegerxn bi herfn rs bona cahil Ermenstan ap bikin”. Min got: ”Ew meremek bae, end sal ber min bi xwe xwest w xebat bikim, l hing hevalek qulixdar berpisyar li w pirsda arkar min nekir, niha tu bike, ez arkar te bikim, r Cegerxn bijare ap bikim”. Ew r helbestn Cegerxn ji dwann w y bajarvaniy derxistin, wergerandne ser herfn rs pxeber ji berhevoka wan ranra bi kurmanciya kest nivs, di w pgotinda derheqa qedir qmet nirx wan ran li pirsa civak siyasetda iro vekir, pgotin da min, min ew rast kir ramana xwe bona apxana Ermenstan nivs, ku apkirina w berevika r helbestn Cegerx gelek bi muhm feydaye bona kurdn Ermenstan. Ew Berevok li sala 1966 li Ermenstan bi l nihrna wzr Eso hate apkirin.

    Li sala 1966 ji Azrbecan kurdek ji minra namak nivs; ew di nama xweda nivsb: ”Nav min Eskerov amile, ez kurd nehiya Kelbcarme, li w nehiyda kurd dijn, min mekteba partiy li Bbakuy xilas kiriye, niha li nehiya Kelbcar li nav kurdanda mijl xebata rewenbrkirina netewe dibim, mla min heye li ser lgerna lteratra kurd bixebitim, ez lava dikim, tu bi kerema xwe ji minra binivs lteratra kurd heye?, li kder dest dikeve?”.

    Min bersiva nama Eskerov amil nivs, ku du dwann ayerek kurdn Sriy li cem min hene, nivsar w gelek bi qmet hjane, nav w Cegerxne, ez dwann w ji tera binim, tu bixne bi fikira min layqe meriv xebateke zanyar derheqa efrandinn wda binivse”. Ew qayl b, name nivs, got: ”Bi kerema xwe wan herdu dwanan ji minra bine, ez serbixebitim, l bigerim, serderiy l bikim, dsrtasiya zanyar li ser efrandin wda binivsim”. Min herdu dwann Cegerxn ji Eskerov amilra andin. Sal nvek nda ew hate Lnngirad, meheke havn li mala minda ma, hem kovar, rojnamayn kurmanc (Hewar, Roja Nu, Ronah, Str) kitb pertokn li ser tarx kltra kurdan apkir xwendin, i bona xebata w zanyar lazim b, ew j hiland sala 1969 bi xr silamet dsrtasiya xwe ”Efrandinn ayr kurd Cegerxn” pawan kir. Xn ji w ew pertokek bi ziman azerbcan ”Xelqin ayr Cegerxn” ap kir. Di xebatn xweda Eskerov amil efrandinn Cegerxn par ser van koman dike: I ) rn yekbn rewenbrkirina (ronahkirina) 2 ) rn dostiya netewey kurd netewey Sovt, 3 ) rn li ser atiy li dinyayda? 4 ) rn pber x prn muftexur.

    Li pa analza van ran Eskerov amil mijl k qafiya (apa rzebend) rn Cegerxn bye hatiye ser w fikir, ku Cegerxn rn xwe bi apa rzbenda forma muxames, mesnev, qasid, rbay gezel li hev anne l bi piran ew rn xwe bi formn bangan nivsne, gelek rn w rzn wan ebangne, heftbangne, heytbangne, dehbangne mna strann kurd bendn wan li hev tn bi teqil tne gotin stran. Li pa wan nivsarn min li jor nav wan nivsand li gelek nivsarn nivskar zanyarn Sovtstanda nav Cegerxn dihate nivsandin, dihate gotin, ku ew ayr netewey kurd her pkevtiye, her dmoqrat nternasnaliye (binre ”Almanax Kurdskoy Lteratr”, Baku, 1959; Ndo Mahmudov, Netewey kurd, rvan, 1959 (bi ziman Ermen); Bolaya Sovtskaya nsklopdiya, Moskva, 1963, t. 24; Jurnal ”Drjba narodov” 1963, N 12 yn din).

    Bi v crey nav deng Cegerxn li nav Sovtstanda belav b, bik mezinn kurd nav w rn w bihstine, dixnin gelekan rn w ezber kirine, li variyanda bi ezber dibjin; zanyarn kurd rohilatnasn Sovt p hesiyane, ku ayrek kurd regir, pket demoqrat heye, ku nav w Cegerxne e. Me eva zanib ax herdu dwann w pn ketibne dest me. Niha em p hesiyane, ku dwana w sisiyan ”Kme ez” derketiye niha ji dwana w ya aran hazir bye bona ap kirin. Eger em bi temam li naveroka (mezmna) hem dwann w binrin, ba bifikirin, em bne ser w fikir, ku efrandinn w bi br bawara xweva, bi nt meren mebestn xweva pareve dinin ser van koman: I ) r helbestn li ser jiyn, ayn hal kurdan; 2 ) r helbestn li ser zana, hozan ayrn kurdan; 3 ) rn dildariy evntiy; 4 ) rn li ser bajarvaniy (yn dost hevkariya neteweyan at li nav wanda) 5 ) rn tarx droka er serxwebna kurdan, 7 ) rn pber muftexuran (axa, beg, x, pr, brjwaz kaptalstan), 8 ) rn pber zulma fazm, 9) rn rewenbrkirina (ronakbrkirina) netewey kurd, 10 ) rn pber dn, diyanet ayna ber kevneperest, II ) rn flozofiy. Bi cuda pvste zanyar lgernker li ser her komeke van rn Cegerxn bixebite, bi zanyar mijl analza (ji hev derxistina) wan bibe, qimet wan, hjayiya hunur wan nan xwendevann me bikin. L sed car heyf niha zanyarn lteratra kurd tunene, l ez bawar dikim, ku li pawextiy zanyarn wusa ji nav netewey kurd derekevin, mujl wan pirsan bibin; k dizane, dibe wextek li Kurdistana serbixweda nsttuta lgerna lteratra kurd b naskirin bi nav Cegerxn di w nstttda bi pilan mijl efrandin w bibin. Layqe j b sazkirin zanyarn kurd bixebitin nek bi ten li ser lgerna r helbestn w, l wusan j li ser nivsarn w derheq ziman kurd (li ser ferhenga w kurd destra w ya ziman kurd yn din). Bi fikir ramana min efrandinn Cegerxn bi temam bi naverokn xweva, bi hunur nivsarva, bi bedewiya nivsandina xweva ji nivsarn gelek ayrn dinyay bi navdar, regir demoqratn niha danaxwe. Eger r helbestn Cegerxn bihatan wergerandin ser rs, ngls, frans alman, dinyay p bihesiya bigota eva giliyan rastin, netewey kurd dikare xwe bextewar hesab bike, ku ayrek wusan mezin, pkevt, demoqirat nternasonalst ji nav sng ber Kurdistan derketiye , helbet, netewey kurd dikare bi nav Cegerxn ferx kubar be.

    . .

    .

    end gil li ser dwana Cegerxn ya aran pvste bjim. Ew dwana niha li ber mine, ez bi hewasdar w dixnim mna ber rn w, helbestn w bi kurmanciya xwe rin hatine nivsandin. ax meriv w dixne, qm nake w dwan ji dest xwe derxe, meriv her hewasdare w bixne derman dil xwe tda bibne, ar mikane, nt merem xwe li riya serbestkirina netewey kurd tda bixne, p bihese, bizanbe Cegerxn ayr dengbj i zeman i br bawarye.

    r helbestn dwana Cegerxn ya aran bi naveroka xweva mna r helbestn her s dwann w pnin. Ew j bi raman, nt meremn xweva li ser jiyn, hal er serxwebna netewey kurd hatine nivsandin. Bi texmn ew parevedibin ser s koman: I ) rn evnitiy (evindariy yan j dildariy); 2 ) rn kurdeperweriy wetenperweriy; 3 ) rn jiyn, ayna kurdan, yn tariya wan Kurdistan.

    Di dwana Cegerxn pinda rn evndariy tekteka hene, di wda piran r li ser jiyn, ayn, hal tarxa kurdan, er wan nav xwe pber stemkaran, dijminn derva hundur hatine nivsandin. Di dwann w yn dudu sisiyanda gelek rn w yn evndariy hatine gotin, mesele, di dwana w aran da ev rn dildariy ap bne: ”Driya yar” (135), ”Yara” (136), ”Pr bm, dil pr nab” (144), ”ep ras” (142), ”Derd drin” (181), ”Dest xwe paqijke ji xwn” (137), ”Dil pere pere hr dik” (196), ”Cejn yar dilxwe dib” (171), ”Name ya derd xeman” (175), Bext sip” (198), ”Zengil” (119), ”Gazin ji ine” (173), ”Ocaxe yar” (183), ”Yarhat civna min bi ev” (185), ”Ev dinya pir xwee” (131), ”Tu zan ma dermanim” (179), ”Bi tor bixn v nam” (146), ”Di ser av mera hat” (160), ”Kurdistan” (54), ”Guh bide drok” (199), ”Fetwa ya pr Mexane” (194), ”rin lev” (191), ”Me dil daye pertave” (149), ”Dilo mizgn li te ab” (192), ”Penge r” (177), ”i bikim bi roj nimj” (92), ”Eman hey l” (201).

    Di van rn xwe yn evniyda Cegerxn ah zar dike ah zar w li ser welat tne kirin, di wanda ew dibje ji xema dilan dilvne, ku ji driya evn derd kul w pir bne, di wanda ew xebera ”evn” li na xebera ”welat”, li na xebera ”Kurdistan” dide xebitandin. ax ew ji hizkir, ji dilket evna xwera dibje: ”Eman ji derd driy”, ew dixweze bje, ku ew dre ji welat xwe, ku li welat xerbda dij, ku ew ji derd driya evina xwe-Kurdistan di xweda ketiye, diponije, ew nan dike, ku ew bra welat kal bav xwe kiriye, ku ew dixweze welat xwe azad bibne, bi serbest hemz ke, p ad be, bigihje bext miraz xwe-Kurdistan azad serbest bibne. Bi rn evintiy Cegerxn t ber avan mna xortek evndar, mna merek mirazxwez, ku evna w, miraz w serbest serxwebna kurd Kurdistan.

    Mesele :

    Pir xwee pir xwe

    Ev dinya pir xwee

    Yar pal daye ser min

    R wek gula gee

    Serbest azadin

    Em dilxwe adin

    B gil gazin

    Bi dil hev dixwazin

    Guldest evn

    Pln derya jn

    Em gihan serbet

    Sed tif li bindest (133)



    Were meyger, bide cema lebaleb

    Kut toza bendewar dawenim

    Delala min dinav destn neyara

    Dixwazim w bi zor raknim

    Mebn seyda Cigerxwn bye kale

    Div nemirim heta dilber bibnim. (153)

    Were hembz bikin em hev bi ad

    Ber dijmin me tx bend dav

    Tu roj dil disoj l metirse

    Cigerxwn hik xurte wek benav. (151)

    rn Cegerxn yn dildariy bi nav ”Agir pta evin” (154-159), ”Me dil daye Pertav” (149), ”Diyariya yar” (135), yn din bi naveroka xweva yn hezkirina welatin, di wanda miraz dil Cegerxn, dilxweza w, evina w serbest serxwebna kurd Kurdistan jiyna bextewariya wane mesele, li helbesta xwe ”Agir pta evn”-da ew dibje:

    Evn ji pta agire

    Dil girtiye qet namir

    Fde ine ah gir

    Ah ji dest te evn

    Naln ji ber daxn dikul

    Jan daye cerg nav dil

    L, min iket pit mil

    Ah ji dest te evn

    Gava ji dilber dr dibin

    Birn di dil dekr dibin

    Sermest pir rencr dibin

    Ah ji dest te evn (156)

    Bawar bike li her r helbestn evntiyda, yn di v dwanda ap bne, Cegerxn li pa ah zarin kirin li ser evina xwe, li pa pesn w dan, ev esse end rezn girn li ser welat xwe dibje xwendevan dide fehmkirin, ku ew bextree mirazkor, imk welat w bindeste, ku evna w, dilxwez bextewariya xort ken kurd yn mirazxwez her li zeman serbest azadiya Kurdistanda w miyaser be biqede b ser.

    end giliya j pvste li ser r helbestn kurdperweriy wetenperweriy binivsim.

    Li jor li piy min da xuyankirin, ku li Sovtstanda saya ser xebatn kjan merivan r helbestn Cegerxn, yn kurdeweriy kurdeperweriy, dost hevkariya miletn bindest ji herdu dwann w pin akera bne. r helbestn bi v crey li her du dwann Cegerxn y painda (dwana sisiyanda di v dwanda – dwana aranda) gelekin, mesele, li dwana aranda ev r helbestn w ap bne: ”Dest xwe paqij ke ji xn” (137), ”Rewa welt” (40), ”Bi ser iyan ketim” (39), ”Ji nva em berjor diin” (89), ”K hilgir v bar min?” (17), ”Ez nizanim i bjim” (28), ”Ta neewitin, ron nad welt” (66), ”Welatperest” (68), yn din. Di van randa Cegerxn dsa mna ber dike hewar gaz, ber xwe li palan, rncberan, xebatkaran, xwendevanan, zana hozann kurdan kiriye, diqre, dibje kurdino, ji xewa kibr hiyar bin, xwe nas bikin, hn kne, yek bin, bi ran derkevne meydana er ser xwebna welat, ji bin dest goveka zulmkarn ran, raq, Tirkiy azad bin; di wan randa Cegerxn bernama er azadkirina kurd Kurdistan nan netewey xwe dike. Cegerxn dibje: ku kurd bigihjne meram mebest xwe, li piy pvste dijmin nav xwe (axa, began, xan, pran, brjwaziyan kaptalstan) ji welat derxin, mesele, ew dinivse :

    Ev bye sed saln we

    Kik dixun maln we

    Kee x mela

    Li we dikin teqela

    Axa mr paa

    Weke hir gornepaa

    Ew tev beg efend

    L win ji wan re gund (114)



    ”Olperest lperest,

    Navn kurd bib serbest” (23)



    Qata kurn xwed mal

    Bi dijminre bn heval (87)



    Dijmin ku em derxin bi zor

    Avn eman em bibne jor

    Zaz hekar bext lor

    Pir xwe bikin v war min (18)

    Heta xwn nerjin

    Em nikarin bibjin :

    Ku em j bne milet

    Xwed leker, bi dewlet (86)

    Cegerxn dibje, ku gund xebatkarn tirk j mna gund xebatkarn kurd li bin dest qata jorinda (sinifa jornda) ya axa, beg, brjwaz kaptalstn tirkanda nin, ku ji bo azadkirina xwe herdu qatn jr tirk kurd bibin yek:

    Qat jr tirk kurd

    Tev birne, tev zigurd

    Div ew dest bidin hev

    Xebat bikin roj ev

    Bixin dest xwe ew dar

    Herd bibin xwed par

    Yan bibin du dewlet

    Dost hev bin du milet

    Bibin bi dost heval

    Xwed zr xwed mal

    Destr bib dmuqrat

    Dmuqrata Rojhilat

    Qad xwendin tevay

    Wekhev biray (47)

    Ez bilra Marksim

    Deng rista bkesim

    Ji hviyan avisim

    Ez nizanim i bjim (28)

    Di ra xwe ”Ta neewitin ron nad welt” (66) de Cegerxn dibje:

    Zenda vemalin, bikevin Zagros

    Er dijmin bikin bi har

    Em rn iya, piling ejder

    Zaz bext lor, sor hekar

    Rabin bibin yek, destan bidin hev

    Ji bo me divt ten hiiyar

    azde milyon kurd gernas mrxas

    Dane ser xwe ew ree-ar

    Ta keng dijn pere, pere kurd ?

    Ma k dixwaz v kar !?

    Raste bindest kar qelsa ye

    Ji ser xwe rakin w em near (66)

    Rast, kesek v hal netewey kurd qayl nabe nek bi ten naxweze v kar, wusan j hem dost cinarn w xrxwez dixwezin, ku kurd serxwebn bijn. ax xeberdan t kirin, ku netewey kurd bi tomer 20 mlon zedetire, (li Tirkiy 10 mlonin, li raq s mlonin, li ran pnc mlonin, li Sriy mloneke) xrxwez dostn kurdan dibjin: ”divt dewleta kurdan serxwebn behe”. Raste, divt serxwebna kurdan hebe, l netewey kurd ji dest dabekirina welat xwe ketiye bindest s-ar gurn har, (hukmeta, ran, raq Tirkiy), ew tu caran naxwezin kurd Kurdistan bi serxwebn bin, ew dixwezin heta hetay par Kurdistan li bin dest wanda bimnin. Dibe li pawextiy hal wext zeman b guhastin li wan her ar welatanda km zde qayl bin avtonomiy bidne kurdan, ew j avtonomiya nav li ser mna avtonomiya kurdan li raqda.

    Niha em dibnin, ku dinya parvebye ser s komn mezin: 1. Dinya sstma welatn sosialistiy, 2-Dinya sstma welatn kaptalstan mperalstan, 3-Dinya welatn serxwebn yn bteref. Welatn ran, raq, Tirkiy yn din li Rojhilata nezik dikevne nav dinya welatn sstma serxwebn. Ew welat j dibnin eger hal wext dinyay t guhastin eger xr br kara wan di w guhastinda heb, ew siyasetiya xwe derva diguhzin: yan xwe li aliy dewletn sstma sosialstiy digirin, yan j xwe li aliy dewletn sstma kaptalzm digirin bi dizva dibne dost hevaln mperalzm.

    Bi xeberdan, bi zar her kes dibje ”Li zeman hilandina (rxandina) sstma koloniyda, helbet, maf netewey kurd heye bi serxwebn serbest bij”. Ku xelq kurd serbest be, bi serxwebn bij, lazime hukmetn stemkar dest xwe ji par Kurdistan bikinin, bihlin kurd bi serbest serferaz bijn, yan j pvste netewey kurd hem hz qewatn xwe bike yek, er bike bi zor serxwebna xwe bi dest xweva bne. Ji van herdu riyan riya pn bi dest hukmetn stemkarn kurdan qet tu caran nabe nay kirin, riya pain her riya raste, regeriy, divt di w rda yektiya kurdan hebe, ew bi dest zor serxwebna xwe bi dest xweva bnin. Ji ber v yek Cegerxn dibje:

    Heta xwn nerjin

    Em nikarin bibjin :

    Ku em j bne milet

    Xwed leker, bi dewlet (86)

    Zanim siyaset tev derew

    Div ku kurd rabin ji xew

    Destan bidin top tiving

    Li ser iyan qrn deng

    Ji nav welt derxin neyar

    Qada me namnit beyar (100)

    Hewar gaziyn Cegerxn: ”er kin bo xatir welat”, xwn nerjin, kesek ji mera nabje milet” rastin . L pvste serkarn tevgera netewey kurdan ba bizanibin, ku keng pvste kurd bi top tiving derkevine meydana er serxwebna kur Kurdistan. Bi top tiving, xit xenceran li pa ra Okyabr li nav saln 1918-1932 da kurd rabn, erkirin pber stemkarn xwe. Hing wext wan ek silihan b w wext stemkarn kurdan sist bn, mna niha tank balafir (firoke), raktn wan tune bn, eger yektiya kurdan w wext hebya, eger axa, beg, xn kurda xayn derneketana, terefdar arkarn kurdan ji welat derva hebna, kurdn serbest bibna, ser ketana. L sed car mixabim, wusan neqewim. Ew sal zeman n, derbas bne, niha hal hewal welatn stemkaran kurdan hatiye guhastin, ew bi hz qewat bne, bne xwed lekern bi tertb tendurust, bi tank, top, firoke, raktn er, hem sazmaniya hukmeta wan, hem teklatn wan yn partiy, yn rewenkirin bne hlna ovniy, fazmiy. Eger niha kurd bi top, tiving rea, b arkariya hundur dervan rabin, li ser iya er bikin, ew nikarin li pber leker bi tank, firoke, rakt teyax bikin, dibe er wan w wextek bikine, l divt ew bizanibin, ku ew di er wusanda ser nakevin, w bela xna xwe brjin, gundn xwe bajarn xwe bidne ber tankan, firokan birxnin mal xwe bidne talan tajankirin. er kurdan yn serxwebna wan niha pvste bi er hem ker karkern tirk, ereb, farsan va b girdan, divt pale, gund, rncber, xebatkar brewarn gund bajarn tirk kurd yn ereb kurd yn fars kurd bi hevra, bi tevay rabin pber kevneperestan mperalstan, pber zulma hukmeta dktator, bo xatir sazmaniya here demoqrat, bo xatir dost, hevkar wekheviya kurd ereb kurd tirk, kurd fars. Eve armanca nivsarn Cegerxn. Li ck di ew dibje: ”Em er naxwazin, l ew t ber der me” (58)

    rn wesa naxwazin

    Ne gil ne gazin

    Milet hem bib r

    Neb jor neb jr

    B tizb def xit

    Welt bikin wek bihit

    Ne bindest ne j zor

    Bere bimr qata jor

    Tev de em bibine yek qat

    Destr bib dmuqrat

    Pale bibin xwed kar

    Zev bidin dest cotar

    ...............................................

    ...............................................

    Doza meye serxwebn

    L dixwazin pven (52)

    Di dwanda wusa j end r helbestn mezin li ser ayn tarxa netewey kurd hatine apkirinn, mesele: ”Em er naxwazin, l ew t ber der me” (58) ”Aleqem” (83), ”Hovtiya dijmin” (20), yn din. Ev r helbest ne mna r helbestn evntiy kurdeperweriyne, ev ji wan mezintirin, her yek ji wan wek s-ar-pnc-deh-donzdeh beligin, ew mna serhatiyan dastanan dirjin bi naveroka xweva ew j mina wan li ser jiyn, ayn edet kurdan droka wan t gotin. Bi gilk bi naveroka xweva ew serhat rokin, l bi terb tundirusta xweva teqil li hev anna bendn rzn bi reng ran helbestan hatine nivsandin. r helbestn Cegerxn yn bi v crex nivsand li dwana w pinda j hene, mesele, ”Serxwebna mirka” (47-50), ”ahnama ehdan” (50-56), li dwana duduwada ”Cotkar zev” (201-107), ”Serphatiya Ciwan dewlet” (108-121), ”Tarxa siltan saledn kurd” (1126-129), ”Serpehatiya epal SStr” (111-118) li dwana sisiyanda: ”Kme ez” (9-16), ”Pra merivxur” 61-68), ”Zincr ji gerdenim ikest” (84-94), ”Rencber bi rmet” (169-178), ”Nivsarek bi yar” (188-195) yn din.

    Ku xwendevann me delal ba haj qmet nirx van serhatiya dastana (poman) bin, divt meriv baqe mijul lgerna tertb, tendurust sazmaniya wan be, guh bide ser naveroka wan, xemilandina wan xebern wane bedew. Eva j meseleke mezine bi hewasdare li pirsn lgerna efrandinn Cegerxnda. Em hvdarin li pawextekiy zanyarn lteratra kurd w v pirs saf zelal bikin.

    Li kutayda ez divt bjim, ku ev serhat dastan tev kom jorn min nav wan nivsand xizneke gelek giranbihaye, ew bi tevay nsklopdiya jiyn, ayn hal tarxa neteweye kurdane, nsklopdiya er w serxwebne li nav saln destpka sedsaliya bsta heta nav saln pain. Merv ba herar dwann w bixne, mijl naveroka wan sazmaniya wan be, w b fikir w raman, bje bi rast ar dwann Cegerxn nsklopdiya peydabn pvena netewey kurde, ya helketin, serketin daketina er serxwebna kurdane, nsklopdiya rabn runitina kurdaye, ya hevbendiya kurd, ereb, fars tirkane.

    Her reke Cegerxn, her helbesteke her ar dwann Cegerxn ji nav dil hinav w, ji kuraniya dil w, ji hi aqil w giht saf ji behra zanna w hatine gotin nivsandin; peydabna wan, efrabdina wan bi hal wext dinyayra dirdayiye, ji ber hal jiyna kurdn bindest zerand ji ber roja wane re bext wan kor r helbestn Cegerxn hatine hunandin. Di wanda wne ikl kurd Kurdistan bi dest hostay xebern bedew kiandin. Kesek di xemil, nex nitra wanda ikbir nabe, gik bi rast rasteqnin L pwste ji br nekin, ku ew li c wext xweda giranbiha bi nirxin. Binga naveroka her ar dwann w br bawara efrandinn w ewin, ku erevan tekuern netewey kurd zanibin, ji br nekin, ku riya azadkirina kurd Kurdistan dr dirj girane, bona w yek niha, li ber pin lazime yektiya hem kom partiyn wan, hebe lazime li pin ew bixebitin, nehlin milet qir bibe, p be, divt milet xwed bikin, ku ew xwe wunda neke, ziman xwe, kltra xwe, yektiya pwan bike, bona v yek divt kom partiyn wan li her dera bi serbixwe hebin, divt kom wan (yn xortan, yn jinan, y xebatkaran, yn gund pala, kom ronikirina milet, yn apkirin belavkirina kovar rojnamn krd) bi akera binva tevgirdana wan bi hevra hebe, divt tevgirdana wan wusan j bi hem kom pkevt yn ereb, tirk farsanra hebe, bi tev wan bixebitin, pber kevneperestan mperalstan er bikin, er bikin pber hukmeta diktator ovniy er bikin bo xatir sebestiya xwe bo xatir dost, birat, hevkar at li nav kurd ereb, kurd tirk, kurd fars. Eve br bawara Cegerxn, eve dilxweziya w, merem mebesta efrandinn w.”



    Leningrad, 20.9.1980





    AFRANDIN BERHEMN CIGERXWN N KU HETA NIHA HANINE APKIRIN



    1. Dwana yekem, Pirisk Pt, Suriya 1945

    2. Cim Gulper, roka yekem, Suriya 1948

    3. Dwana Duwem, Sewra Azad, Suriya 1954

    4. Reoy Dar, roka duwem, Suriya 1956

    5. Gotin Piyan, Suriya, 1957

    6. Destra ziman Kurd, raq 1961

    7. Ferheng, Per Yekem, raq 1962

    8. Ferheng, Per Duwem, raq 1962

    9. Dwana Syem, Kme ez, Libnan 1973

    10. Mdya Salar, Libnan 1973

    11. Dwana aran, Ronak, Swd 1980

    12. Dwana 5’a, Zend Avista, Swd 1981

    13. Dwana 6’a, efaq, Swd 1982

    14. Dwana 7’a, Hv, Swd 1983

    15. Tarxa Kurdistan-1, Swd 1985

    16. Dwana 8’a, Ait, Swd 1986

    17. Tarxa Kurdistan-2, Swd 1987

    ( Ji weann Roja N)

    Min ev afrandin berhemn Cigerxwn n li jor ji bo v gotar wek avkan j bi kar ann.








    Maf Kopkirin &kopbike; PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor Avakirin, Pirojeyn Cand Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann Syas, Weana Malper TV yn Kurdistane. Tev maf parast ne.

    Weandin:: 2003-08-11 (4929 car hat xwendin)

    [ Vegere ] | PRINTER





    Malper TV yn, Kurd Kurdistan, Yn, Poltk, Ne, Civak Huner : - Vir-Rupela-LnknN ye.
    ___________________________________________________________________


    Malper TV yn Tirka, Yn, Ne, Poltk Civak : - Vir-Rupela-LnknN ye.

    | PUK-Meda | PDK-Baur | PDK-Baur | PDK-Xoybun | PDK-Rojhilat | AlParty | Kurdistan Media | kdp6 | Xebat | PWD - K | KRG | Peyamner |


    PDK - XOYBUN.Com 2003 All Rights Reserved
    Email : xoybuncom@yahoo.de

    Ev malper her bash bi 1024x768 IE 6.0 t xuyakirin

    Content Naverok






                    
    Google