Bi xr hatin ser PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd  Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor  Avakirin, Pirojeyn Cand  Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann  Syas, Weana Malper  TV yn Kurdistane.
         
                Kurdish   |   Turkish   |   Engilsh  |   German

Menu
  • Rpela Ser
  • Nivskarn Xoybun
  • Nivskarn Mvan
  • Drok Kurd
  • Nexi Kurdistan
  • Belavok Lgern
  • Cand Huner
  • Helbestn Gel
  • Forum
  • Ankt
  • Nuce
  • Album
  • Slayd Show
  • Muzka Kurd - 1
  • Muzka Kurd - 2
  • Kovara Xebat Vejn
  • Kovara Xoybun
  • Pelgeyn bi Kurd
  • Perwerdeya Siyas
  • Malpern Kurdan
  • Li ser me
  • Arsiva Nceyan
  • Nivs & Ne Bine
  • Game-Cilp- ListikN
  • Game - 36KurdishTV

  • Nivskar

    Ali Cahit Kirac

    Belavok
  • Belavokn Me
  • PDK- ARSIV
  • Belavokn We
  • Ariva Xoybun
  • Ariva Niviskaran
  • Niviskarn Derkir

  • Helbest
  • Ehmed Xan
  • E. Xan - Memozn
  • Mela Ahmed Cizr
  • Dwana Melay Cizr
  • Feqy Teyra
  • Celadet El Bedirxan
  • Cgerxwn
  • Ciwan Abdal
  • Osman Sebr
  • Al Caht Kira
  • Feqr Ehmed
  • Ahn Zozan
  • Abdullah Karabag
  • Al Kolo
  • Armanc Nerwey
  • Aydin Coun
  • Aydin Orak
  • Agir Abad
  • Bihr Bnij
  • Dildar smail
  • Ezz Xemcivn
  • Feth Gezney
  • Felemez Akad
  • Hemre Reo
  • Hwa Qasim
  • Hindirn Gull
  • Hekm Xlex
  • Hejar Kurd
  • Hekm Xlex
  • Husn M. Hebe
  • Amade Dive !!!!
  • Leyla emmo
  • Kiyaksar Temir
  • Kon Re
  • Kovan Sind
  • Kal Kurds
  • Mehmed obanoxlu
  • Mehd Mutlu
  • M.Kew Dilxr
  • Mihemed Salih Al
  • T Amadekirin !!!!
  • Navser Botan
  • Nhad Temir
  • Royar Tirbesipy
  • Seyday Dilmeqes
  • Sebr Botan
  • Sediq Sindav
  • Seyid Feysel Mojtev
  • ivan Perwer
  • engal Osman
  • Seyda y Ar
  • smet Dax
  • . Xell xmusoglu
  • FeyzulleKhaznawi
  • Xizan lan
  • Y. Sebri Qamilok
  • Helbestn We
  • Helbest Stran We
  • Helbest Stran Gel
  • Helbest Bperde-1
  • Helbest Bperde-2
  • Helbest Bperde-3
  • Helbest Bperde-4

  • Droka Kurdistan
  • Droka Kurd
  • Kronolij
  • Imp. Med
  • 200 Sal daw
  • Mervaniyan
  • Cum. Mahabad
  • Serhildann Kurdan
  • Serokn Kurdan
  • Kerkuk Kurdistane
  • Nasna Kurdistan

  • Cand, Huner
  • Pken 1
  • Pken 2
  • Crok
  • Byern Drok
  • Gotinn bapra
  • Tistonek
  • Dlok
  • Durik
  • Henek
  • Kilp Vdeoy Kurd
  • Pirs, Bersv Pken
  • and huner tit
  • Xwarinn Kurda
  • Sitran, Def Zurne
  • Lztik, Spielen, Game
  • Listikn Zarokan
  • Kincn Kurda
  • Edebyata Kurd
  • Ziman Me
  • Perwerda Ziman
  • Perwerda Civana
  • Perwerda Zarok
  • Zarok
  • Qutya Muzk-3

  • Nivsn Siyas
  • Kurdistana Serbixwa
  • Rzname & Program
  • Projeyan

  • Rojane
  • Serxwesi
  • Biranin
  • Pirozbahi
  • Daxuyani
  • Sirove
  • Lekolin
  • Roj buyn proz be
  • Roportaj
  • Agahdar
  • Bang - Pwaz
  • Daxwaz
  • Xebatn me
  • Wesiyetname
  • ermezar
  • ah abun
  • irgat - Yekit
  • Name ( Mektup )
  • Dtin Raman we
  • Civn Semner
  • Ji Raya Git Re
  • Xone, Xwene

  • Jina Kurd
  • Tekoina Siyasi
  • Tehdeyyen Siyasi
  • Tehdeyyen Civaki
  • Daxwazen We
  • Perwerde
  • Tenduristi

  • OL
  • Ola zd - Agahdar
  • Ola zd - Nasn
  • Ola zd - Wne
  • Ola Zerdet
  • Ola Cih - Nivs
  • Ola Cih - Wne
  • sa Mesh - Jesus
  • Bibel & Jesus - Film
  • Ola slam - Nivs
  • Ola slam-Mewlud

  • Survey
    Hun dixwazin di v malperde zdetir ci bibnin?

    Syaset
    Ne, Radyo, TV
    Droka Kudistan
    Cand & Huner
    Muzka Kurd
    Wne ( Foto )
    Nivskarn Kurd
    Ziman Kurd
    Pirtk Kovar
    Helbestn Kurd
    Dibistana Kurd
    Anskloped



    Encama Pirsn
    Pirsnn me

    Dengdan: 42782
    Nirxandin: 0

    PDK - Slide Show
  • Barzani Slide Show
  • PDK Slide Show 1
  • PDK Slide Show 2
  • PDK Slide Show 3
  • PDK Slide Show 4
  • PDK Slide Show 5
  • PDK Slide Show 6
  • PDK Slide Show 7
  • PDK Slide Show 8
  • PDK Slide Show 9
  • PDK Slide Show 10
  • PDK Slide Show 11

  • Di dirokede iro
    Rojek wek ro...

    Slide Show – Xoybun

    Muzka Kurd – 1

  • Muzka Kurd - 1

  • Muzka Kurd – 2
  • Muzka Kurd - 2

  • Photo Gallery–Xoybun

    Foto & Animasyon
  • Nana Azady
  • Tekongern Kurda
  • Wene ( Foto ) - 1
  • Wene ( Foto ) - 2
  • Flaman Logo
  • Anmasyon
  • Lztik-Spielen-Game

  • Projeyn Kurd
  • Projeyn Kurd

  • Lgerin / Link
  • Malpern Lgerin

  • TV'yn Kurdistan .
  • Kurdistan TV - Zind-1
  • Kurdistan TV - Zind-2
  • Zagros TV - Zind
  • Kurdistan TV
  • Kurdsat - Zind - 1
  • Kurdsat - Live
  • Roj - TV - Zind - 1
  • Roj - TV - Zind - html
  • Roj - TV - Zind - swf
  • MMC - TV
  • XOYBUN - TV
  • n ah - TV
  • zid - TV / Zind
  • Malpera zid-TV/Zind
  • Rojava - TV
  • KNN - TV
  • Rojhelat- TV
  • Zagros - TV
  • Komala - TV
  • Kurd-1 TV - Zind
  • Tishk - TV
  • Vn - TV
  • Newroz - TV
  • Zaza TV-Flash-Player
  • Zaza-TV-Media-Player
  • Zaza TV

  • Paltalk Download
  • Paltalk Download

  • Reklam
  • Hunermendn Kurd
  • Karmendn Kurd
  • Kirna Titan
  • Firotina Titan

  • Radio Xoybun
    Radio Xoybun - Deng Vejn , Amade Dibe !

    Ansklopedya Xoybun
    Ansklopedya Xoybun A B, Amade Dibe !

    Part Rxistin


    Medya Kurd, Ereb, Tirk
    Bij Kurd  Kurdistan
    Malpern Kurd, Y
  • Poltk-Civak-Huner.

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Ereb

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Tirk


  • Qutya Muzk-1
  • Qut ya Muzk - 1

  • Zrzewat ( Sewze )
    Zrzewat ( Sewze )

    Sazyn Dijber Tirka
    Rxistinn Dijber Tirka

    Radyo Zind ( Lve )
    7 - Radyo yn Zind

    Qutya Mizka Kurd - 3
    Qutya Mizka Kurd - 4

    Kurd nglz
  • Perwerde ya Ziman Kurd nglz

  • Musa | Cih | Jewry

     
    Bipvena drok ya ziman kurd hin taybetmendiyn w yn xweser




    Dr. Zerdet Haco

    - Serok PENa kurd
    - Mamostey Be kurd li zanngeha Hamburg/Elamniya












    Daketina nav mijar

    Ber ko ez dakevime nav naveroka v mijar, ez dixwazim destpk giringiya ziman weke nasnameya anda gelan bi git weke nasnameya gel kurd bi taybet bnime ber avan.

    Ez dixwazim v yek bjim, da ko mirov bipvena drok ya ziman kurd, hin taybetmendiyn w yn xweser batir tbigihe, gava em ziman xwe zimanine d bidine ber hev.

    Bgoman em li ser w yek li hev dikin, ko ziman stna anda gelan e. Ziman ne ten niana and welt e, ew ji bo naskirina nasnameya mirovek ji cih ko ew l mezin b ye j, giringtir e.

    Ji ber ziman bi dirjbna jiyana me ji me venaqete, heta gava em b are ji welatn xwe birevin j, li koberiy j bijn, ew bi me re dimne dest ji me naberde.

    Di heman dem de ziman drok peroja gelan e.

    Ew droka gelan e, ji ber ten di riya zimn re em dikarin li raman br baweriyn piyn xwe binihrin dtinn wan di berhemn wan de, yn ko bi ziman hatine nivsn, binirxnin.

    ziman peroja gelan e, ji ber ten bi riya alav ziman gel dikarin bernameyan ji jiyana xwe ya li p re deynin.

    d mirov dikare bje, ko gel para mezin bi zimann xwe tne nas kirin. Ev encama ko em gehitin, dikare bi taybet ji gel kurd re b gotin. Ji ber ro ne dewleteke Kurdan serbixwe heye, ya ko Kurd p bne nas kirin ne j ew xur ji yek dn taybet ne, ko ew bi w bne nas kirin. Vce ji ber ko ziman taybetmendiyeke wiha serbixwe ye ji nasnameya neteweya kurd re, ew di drok di dema niha de j tim bye armanc ji hrn dagrkern welat Kurdan re.

    Bel p ez dixwazim werime ser tgna "Ziman Kurd" bipirsim, ka gelo wateya v tgne i ye?

    Ev pirsa ha ji destpk ve xwe davje meydan, ji ber dewleteke Kurdan nn e, heta ko mirov yekser bje ev ziman y v dewlet ye.

    Kurdistan, weke ko em hem dizanin ji aliy 4 dewletan, Tirkiya, Iran, Iraq Sriya ve dagr kiriye di encama v yek de, ne dewleta Kurdan ne zimanek kurd yekgirt bilind heye.

    Pirsa ko zimanek kurd serbixwe heye, bi ser zaravn xwe yn tvel de ji zimann din bi snor e, di v nav de b ye rastiyeke zanist d herkes v yek dizane.

    Li ser v rastiya ha ji sedsala 19an heya roja ro, heme bje, hem zanyarn zimn, yn ko li ser ziman kurd nivs ne, di yek baweriy de ne.

    Ji ber xizmayetiya teng di navbera ziman kurd ziman fars de, ber baweriyek heb, digot, ko ziman kurd zaravek ji zaravn Farisiya N ye. Di pit re zanyarine ewrop navdar, weke Maurizio Garzoni, Albert Socin, Peter Lerch, Alexandre Jaba, Hugo Makas Ferdinand Justi bi nivsn xwe yn zanist derketin dane xuya kirin, ko xizmayetiya di navbera ziman kurd ziman faris de ne bihtir e, ji xizmayetiya di navbera ziman faris zimann din n hindo-ran de.

    Peter Lerch di berhema xwe de, ya bi nav "Forschungen ber die Kurden und die iranischen Nordchalder" 1857 li ser xizmayetiya di navbera ziman kurd ziman faris de wiha nivsiye:

    "Herd qurmn ziman (ango qurm ziman kurd qurm ziman faris) ji hev gelek dr in, bel wan gelek eng, mil iqulk hilgirtine, yn ko du malan ava dikin. Endamn van herd malan xwe ji hev nzk dikin d ji hev tdigihin"

    Bi v yek Peter Lerch dixwest bide xuya kirin, ko di navbera hin zaravn ziman kurd, bi taybet devokn Kurmanciya Jr ziman faris de, bihtir ji hin devokn Kurmanciya Jor Faris de, xizmayetiyeke meztir heye.

    Hin ‚Zimanzann' Tirkan, bi awayek ewtezanist hewldidin, ko serxwebna ziman kurd nayn bikin ziman kurd weke zimanek "bbingeh, zimanek tevlhev, zimanek ko bi gelek awan hati be ctin, peyvn w weke kstekn ko ji her al ve hati bine ba hev".

    bdinine xuya kirin (awa ko raperest tirk Bedr Noyan sala 1982an di gotareke xwe de li ser peyva "Kurd Kurdn Tirk" nivsiye.

    Bel ev hewldann han di cihana arezayn zimanan de b bawer dimnin, ji ber ew bi rengek hikere dibine alavn propegenda derewan ya dewleta tirk li dij hebna ziman kurd bi v yek li dij hebna gel kurd.

    Ka li hember v em li baweriya zanyarek elman navdar, y ko li zanngeha Essen xebat dikir, temae bikin. V zimanzan elman, Prof. Dr. Johannes Meyer-Ingwersen di v biwar de nivsiye:

    "Ev yek bi rast dmagogiyeke xur ye, gava li Tirkiyay tim t gotin, ko bi xwe Kurd ew ern Tirkan in (Tirkn iyay), yn ko bi dem re ‚ Farisiyeke xiraby ‚ wergirtine. Ya p, ziman kurd zimanek serbixwe ye, ya didiwan, Kurd ziman kurd h bi demeke gelek dirj ber Tirkan di w cih de ne. Drok bi zz bervaj v dtina Tirkan e: Di dema ko rojavay Enedol (bi rjey dereng) hate tirkkirin de, ziman xwecih naveya Kurdan h ber hatina ln Tirkan serbixwe b."

    Di derbar rzkirina zanist ya ziman kurd de div mirov bje, ko ziman kurd zimanek ji zimann bakur-rojava yn koma ran ya malbata hindo-ewrop ye. bi v yek ji zimann hawr xizmayetiya ziman kurd ten bi ziman faris re heye. Ziman tirk ziman ereb, heryek ji wan ji malbateke dr e d ye. Dinavbera van hers zimanan de ten dan standineke guhestina hin bje rewn rziman heye. Li vir div mirov bje, ko giraniya ko ziman ereb ji dema misilmankirin ve li ziman kurd kiriye (awa ko li gelek zimann d j kiriye) ji giraniya ko hin zimann din li Kurd kiriye, meztir e.

    Nebna zimanek kurd yekgirt bilind ro rastiyeke ndar (xembar e) ye, div em w bipejirnin. Bi ser w de gelek zaravn ziman kurd yn herm jihevcida hene. U bi ser v de j gelek devokn xwecih yn her zaravek hene.

    Ev rastiya rewa ro encama droka gel kurd ya dilbi e.

    Mercn rzan (siyas) di drok de r ne dan, da gel kurd li ser xaka welat xwe dewleta xwe ya netewey ava bike pitgriya bipvena zimanek kurd bilind netewey bike.

    Zaravn ziman kurd kjan in li kjan herman tne axaftin?

    Ziman kurd pareyek erd ji nzk 500 000 km himbz dike.

    Snor baur ji bakur Kendava Faris dest p dike, hildikie bakur di ber wilayeta ran Ezirbcan re dipere, di beek bik ji komara Ermenistan re derbas dibe, di Erzerm re die Swas Mere li rojava, xwe digihne Efrn Hisia li baur-rojava, die baur di ingal, Msil, Badr uster re dse vedigere bakur Kendava Faris.

    Li ser hijmara mirovn ko bi ziman kurd diaxivin tu serjimrn zz ferm nn in, l t gotin, ko hijmara axvern kurd digihe 40 miliyon kes.

    Ziman kurd yan j Ziman Kurmanc, awa ko Kurd ziman xwe bi nav dikin, li ser du zaravn sereke t parve kirin. Di her zaravek sereke de end devokn xwecih hene.

    Zaravn sereke Kurmanciya Jor (Kurmanciya Bakur) Kurmanciya Naverast in.

    Xeta Urmiya, Rawendz, Hewlr kare weke snor di navbera van herd zaravn sereke de were temae kirin.

    Bakur v xet piraniya Kurdan (ji dervey naveyn Bingol Drsim) bi Kurmanciya Jor diaxivin, baur-rojhilat v xet piraniya Kurdan bi Kurmanciya Naverast diaxivin.

    Kurmanciya Jor bi xwe j 3 be in:

    1. Kurmanciya hermn Dihok, Hekar, Cizr ernex, yn ko bi navn Badnan, Bayezd Botan tne bi nav kirin. Ji devoka van herman re mirov kare Devoka Botan bje.
    2. Kurmanciya hermen rmiya, ingal, Srt, Amed, Batman, Mrdn, Hisie, Riha, Agr, Qers Kurmanciya Kurdn Qefqasiyay. Mirov kare van devokan bi nav Devoka ingal bi nav bike.
    3. Kurmanciya hermen Dlok (ntanb), Efrn, Semsr (Adiyeman), Mere, Meletiya, Swas, Erzingan Kurmanciya Kurdn Xurasan. Ji van devokan re mirov kare Devokn Dlok Mere bje.

    Kurmanciya Naverast, bi gelemper devokn w yn herm ev in:

    Siney, Silman, Erdalan, Kerkk, Germiyan, Hewlr, Soran, Mukr, arbajr pijder.

    Zaravn tenit yn ziman Kurmanc

    Di ziman Kurmanc de du komn din yn zaravan hene.

    1. Kurmanciya Jr (Kurmanciya Baur), devokn w yn hermi bi gelemper ev in:

    Feyl, Kirmanan, Lek, Kelhor, Xaneqn Lor.

    2. Kirmanc (ya ko bi a nav Zaza l hatiye kirin) -Goran

    a. Kirmmanc:

    ev zarav ziman kurd heta niha bi awayek a nezanist hatiye bi nav kirin.
    Kurdn ko bi v zarav diaxivin, ji xwe re nabjin Zaza. Gava ew basa ziman xwe dikin, yan dibjin ‚zon me' ango ziman me, yan j ‚Kirmanc' dibjin.
    Li gelek deveran Kurdn ko bi v zarav dipeyivin deng (sh) dixine s deng j dixine z.
    Ne gelek dr baweriy ye, ko Kurdn bi Kurmanciya Jor diaxivin, ji ber v diyardey ji wan re -bi tinaz- ‚Zaza' dibjin. Mirov ji v rastiy bihtir nzk dibe, gava mirov zani be, ko Kurdn Kirmanc ji Kurdn ko bi Kurmanciya Jor diaxivin re, ‚Here-Were' dibjin.
    Vce heke bi rast bjeya ‚Here-Were' weke nav gel kurd ji Kurdn Kurmanciya Jor re were pejrandin, hing mirov dikare bjeya ‚Zaza' j ji Kurdn Kiramanc re bipejirne.
    Bi gotineke d, heke bi rast bjeya 'Here-Were' navek drok zanist y beek ji gel kurd be, hing ‚Zaza' j navek drok zanist y beek d ji gel kurd e. Her weke v bjeya ‚Dimil/Dmil' j ya ko hin v zarav kurd p bi nav dikin, ne zanist a e. Ji ber Dimil nav leke kurd ye ne nav zaravek kurd ye.
    Li aliyek din hin kes ji v zarav kurd re ‚Kirdk' dibjin. Ev peyva ‚Kirdk' j ne peyveke drok ye. Hin zimanzann kurd, yn ko xwestine xwe ji bjeya ‚Zaza' rizgar bikin, peyva ‚Kirdk' n danne.
    Ji ber v yek w ya rast ew be, gava em Kurd bi xwe di axaftin nivsn xwe de dest ji bjeyn ‚Zaza', ‚Dimil' ‚Kirdk' berdin li na wan bjeya ‚Kirmanc' ji v zarav kurd re bidine xebat.
    Vce keng me peyva ‚Kurmanc' bi kar an, hing em li ser hem zaravn ziman kurd dibjin, ango Kurmanciya Jor, Kurmanciya Naverast, Kurmanciya Jr Kirmanc-Goran. keng me got, ‚Kirmanc' hing em li ser zarav 'Kirmanc' dibjin, y ko heta niha bi ewt Zaza, Dimil Kirdk j re hatiye gotin.
    Heta ko ev rastiya ha xwe di nav hem Kurdan de bide pejrandin, div beek ji Kurdn baur (raq) j, yn ko bjeya ‚Kiramnc' bi git li na ‚Kurmanc' dibjin, xwe ji v baweriya me nzk bikin.

    Zarav Kirmanc bi xwe j li ser du koman be dibe:

    - Devoka Drsim (Kirmanciya Rojava)
    - Devoka Bingol (Kirmanciya Rojhilat)

    Ev herd devokn zarav Kirmanc ji nzk 3 miliyon Kurd ve li van hermn Kurdistan tne axaftin:

    Drsim, Bingol, Elezz, Xerpt, Maden, Palo, hawr Amed li Siwrek.

    Bi ser ko hermn ko Kirmanc Goran li wan tne axaftin, dr hev in j, xizmayetiyek di nav herd zaravan de heye. Ev j mirov dikare bi w yek irove bike, ko ber axvern herd zaravan li yek herm dijn, bi sedema hin byern drok, line kurd ji wan, yan bi dil xwe, yan j bi zor cih xwe berdane li hermine din nitec bne.

    Derbar rewa wjeya nivsk ya zarav Kirmanc mirov bipveneke li ber av dibne.

    Nivskarn kirmanc ber berhemn xwe bi Kurmanciya Jor dinivsandin, bel ro ew li zarav xwe xwed derdikevin, p dinivsin w bi p ve dibin.

    Ev j cih ehnaziyeke mezin e, ji ber bi v yek ew v zarav kurd y xwe, y ko li ber n ye, rizgar dikin xezna ziman neteweya kurd p dewlemend dikin.

    b. Goran:

    Devokn zarav ‚Goran' li naveyn Hewraman, Zengene Kerkk tne axaftin. Kurdn kakey j bi devoka goran diaxivin.

    Devoka ‚Goran' ber weke zarav wjey dihate bi kar ann. Ew b b ziman bilind nivsk y Mrevaniya Erdelan demek b b ziman bilind y Mrevaniya Baban j. Hin helbestvann navdar n Kurdan weke Xaney, Qubad Mewlew berhemn xwe bi v zarav nivsandine.

    I. Bipvena drok ya ziman kurd

    a) Binyata ziman kurd

    Herwek min li p j da xuya kirin, ziman kurd b dewlet e, ango tu hzn siyas nn in, ko li ziman kurd xwed derkevin.
    Ji aliyek d ve ne ji berjewendiyn mriyn dewletn dagrker e, ko bihlin lkolnn zanist li ser ziman kurd werine kirin. Bhtir ji v, ew di riya hevpeymann xwe yn siyas and re giraniy li dewletn dervey j dikin, da ew guh xwe nedine anda gel kurd bi v bihlin, ko ew were ji br winda kirin.
    Heta ji dest mriyn dewletn dagrker t, ew nahlin ben Kurdolog li xwendegeh zanngehn welatn derve j werine vekirin.
    i gava mriya dewletek bixwaze, beek Kurdolog li zanngeheke xwe veke, dewletn dagrker, deng xwe radikin dibjin, hn xwe tev kar barn hindirw dewleta me dikin, hn pitgriya parebna welat me, ango ‚Seperatismus' dikin ev yek li gor zagonn navnetewey qedexe ye.

    Ji ber v yek, ne li Kurdistan, ne li dervey Kurdistan xebateke zanst ji dil li ser ziman kurd nn e.

    Ew zanyarn dervey bhtir yn ewrop, gava bixwazin bi ser xwe li ser ziman anda gel kurd xebatek bikin, rast gelek dijwariyan tn.

    Ew di zangeh de dijwariyan ji aliy sorok be xwe ve ji aliy serok zanngeh bi xwe ve dibnin, ji ber serok zanngeh bi alyar, ango wezareta perwerde lkoln ve girday ye, ji xwe diyar e, wezaret, ango mr/hikmet dirav zanngeh dide bi v yek ew biryara hebna v yan w be zanyar li gor berjewendiyn dewleta xwe dide.

    Wek d ew zanyarn ewrop, yn ko dixwazin bi ser xwe li ser ziman kurd bixebitin di apkirin, wean firotina berhemn xwe de rast gelek etnahiyan tn ew di tevayiya civak de mirovine yekane dimnin nayne pejrandin.

    Li aliyek din li vir yan li wir hin zanyarn ewrop derdikevin ‚li tembra dewletn dagrker didin', ango dixwazin bi nav zanyariy li gor dil mriya dewleta trik bjin, ko zimanek kurd serbixwe nn e, weke ew dibjin ‚Zazak' zimanek serbixwe ye ne zaravek kurd ye bi v away ji siyaseta dewletn dagrker re dibine alkar.

    Mixabin ew mirovn kurd, yn ko xwendinn xwe yn zimanzanyar li zanngehn welatn dervey bi daw anne, ne di w rew de ne, ko weke t xwestin, roj ji 6 - 8 seetan lkolinn xwe bikin.

    Zanyarek xwed kar li zanngeh kar xwe bi xebata xwe ya zanist dibe ser, var vedigere mal xwe vedihesne, da roja d dse kari be behemn li ber av bide.

    Zanyar kurd div here, roj 6 - 8 seetan li derve, ne di be xwendina xwe de kar bike, da mercn jiyana xwe pkbne gava vedigere mal, dixwaze bi w hza xwe ya may berhemeke zanist bide.

    Ji ber v rewa ha em dibnn, ko zanna me ya ro li ser ziman kurd gelek km e, gava em dixwazin li ser droka ziman kurd binivsin, ber hertit em pala xwe berdidin ser encama xebata zanyarn sedsala 19an, ko yek ji wan Ferdinand Just ye, y di w baweriy de b, ko hin nan hene, dihlin, em bawer bikin, ko ziman kurd zimanek kevin e, heye, ko ew ji ziman md hati be.

    Just di pirtka xwe de, ya ko sala 1880y li St. Petersburg di bin sernav "Kurdische Grammatik" de da weandin, nivsiye:

    "Ne dr e, ko di wan peyvan de kevnariyeke zimandar md, ya ko wek d winda b ye, xwe parasti be."

    Herwek v rojhilatnas navdar Vladimir Minorsk di encama xebatn xwe yn zanist de giha b w encam, ko girdaneke ziman kurd bi Mdiyan re heye.

    W li gor baweriya xwe nivsiye, ko zaravn kurd di nav xwe de yektiyeke wisa peyde dikin, ya dihle mirov bigihe w baweriy, ko ew zarav bi tevayiya xwe zimanek taybetmend serbixwe, y ko gelek (miletek) mezin giring weke Mdiyan p diaxiv, ava dikin.

    Bel li gor asta zanyar ya ro, ya ko dibje ten 12 peyvn md li ber dest me hene, ew j nav gund deveran in, mirov nikare bigihe encameke zanist ye bawerdar.

    c. Destpka wje ziman kurd y nivsk bipvena wan heya roja ro

    Ji irovekirina, ko min heya niha kir, mirov nzk w baweriy dibe, ko di nava wje ziman kurd y nivsk de heya niha ten herd zaravn sereke tne bi kar ann.

    Her yek ji herd zaravan xwed drokeke dirj tvel e.

    Bi ser ko ziman kurd ne xwed dewlet e, hzeke siyas nn e, ko guh xwe bide ziman kurd, w xwed bike bipve bibe, bi ser ko zimanek kurd nivsk yekgirt bilind nn e, div mirov bje, ko hijmareke mezin ji berhemn nivsk yn bilind bipevy bi herd zaravan kurd yn sereke derketine.

    Mirov dikare bi bawer bje, ko asta heryek ji herd zaravan ji zimanek dewlet ferm gelek nzik e.

    Wjeya kurd ya nivsk, ya ko ro li ber dest me ye, ji sedsala 11an ve heye, bi helbestn helbestvan kurd El Herr dest p dike.

    Rojhilatnas rs Aleksender Jaba di pirtka xwe, ya bi nav "Recul de notices et recits kurdes" de nivsiye:
    "Helbestvan Kurdan y p El Herr ye, ... ew di navbera sala 1009 1010an de ji dayk bye".

    Wejeya kurd ya sedsaln 15an, 16an, 17an 18an bi navn helbestvann kurd, yn weke Ehmed Melay Bat, Feqiy Teyran, Melay Cizr, Selm Silman, Ehmed Xan, Xaris Bedls, Pertew Beg Hekar, x Xalid Siyahp xemilandiye.

    Wejeya nivsk ya sedsala 19an bi herd zaravn sereke bi git babetn welatperwer romantik ji xwe re kiriye mijar.

    Pit cenga cihan ya p bi git wjeyeke jiyana rast ya rojane ber bi siyast ve heya roja me ye ro xwe daye p.

    Ew zimanzan, nivskar, rojnamevan siyasetmedar kurd Mr Celadet Bedirxan b, y ko kovara xwe HAWAR di 15.Gulana sala 1932an de derxist rzimaniya Kurmanciya Jor dan, ya ko em li gor w heya roja ro dixwnin dinvsin.

    Ji v dem ve mirov dikare bje, ko zimanek nivsk bilind yekgirt, ango standard ji bo zarav Kurmanciya Jor hatiye efrandin. end kmayiyn rastnivs nikarin v rastiy ji bilindiya w bnine xwar.

    Bangewaziya min li mriya baur Kurdistan ew e, ko ew li devern ko Kurmanciya Jor t axaftin, dest ji tpn ereb berdin di xwendegeh zanngehan de d rzimaniya Mr Celadet Bedirxan bidine xwendin, da li seranser devern ko Kurmanciya Jor t axaftin, bi yek ziman were nivsn xwendin.

    Bi ser ko em dibnin, ko di Kurmanciya Jor de, li gor devokan, bjeyn tvel (newekhev) ji yek tit re hene, dse j axver v zarav dikare berhemn kurd, li k ji k ve, li Kurdistan yan li Ewropay hati bine nivsn, bixwne tbigihe.

    Hin ferhengn kurd, yn ko di v dema pa hatine weandin, dikarin arakariya y xwendevan bikin, ko ew peyvine di devoka w de nebin, bibne tbigihe.

    Herweke w di zarav Kurmanciya Naverast de j zimanek bilind yekgirt xwe daye p.

    Bi bervaj Kurmanciya Jor, ev nzk nvsedsalek ye, ko Kurmanciya Naverast bi v yan bi w away di xwendegeh zanngehan de t xwendin xwed kirin.

    Pit cenga cihan ya p heya niha j bi coeke mezin wjeya kurd bi v zarav t efrandin, bi sedan pirtk, kovar rojname p hatine nivsn weandin, bi awayek ko mirov dikare bje, bi rast zimanek dewlet yekgirt bilind, ango standard xwe daye efrandin.

    Mixabin ji ber mercn siyas ev zarav ha heya roja ro bi tpn ereb t nivsn dijwariyeke mezin dixe riya xwejihevnzkrina herd zaravn sereke yn ziman me.

    Di v babet de ez dixwazim bjim, ko pirsa nivsna bi tpn ereb li ser yektiya neteweya me j bivokeke (xetereke) mezin peyde dike.

    Vece ji ber ne di war zimanzanyar de - tpn ereb ji zimann malbata sam re hatine efirandin- ne di war siyas de ji berjewendiyn neteweya me ye, ko ev zarav bi tpn ereb t nivsn.

    Ji ber v yek ji mriya baur Kurdistan t xwestin, ko ew biryareke drok bigire dest bi pvebirina nivsn bi tpn latn bike. Ew j li gor bernameyeke zanist sal bi sal.

    Wek d em tevgereke xurt di nav axvern herd zaravan de dibnn. Gelek Kurd ro bi coeke mezin li wjeya kurd ya devk xwed derdikevin, rokn tvel, helbest, stran, qewln qewalan her wek d didine hev dinivsin.

    c) Bipvena peyvn dervey (Interferenz) di ziman kurd de:

    Gava em giraniya ko zimann dervey li ziman kurd kiriye, bidine ber hev li berhemn Melay Cizr Ehmed Xan temae bikin, em di riya mezinbna hijmara peyvn ereb faris re dibnn, ko ziman kurd y w serdem keti b bin giraniyeke mezin ya ziman ereb faris de.

    Di daneberheveke wisa de mirov cawaziya di navbera berhemn kevin n de derbar giraniya zimann dervey li ser ziman kurd, z dibne.

    Bel sedemn w yek i ne, ko ziman kurd careke d dixwaze li bingih rayn xwe vegere, bi ser ko ew bindest e, zilim zoriyeke mezin li ser heye?

    Belk ji xwe ev bindest ev zor bin, yn ko dihlin, ko axvern Kurmanc ji windabna anda xwe bitirsin ji ber v yek "dilpakiya ziman" ji xwe re dikine weke mertalek parastin.

    Di bin bja "dilpakiya ziman" de di zanyariya git ya zimanan de li w yek t kirin, ya ko dibje, dilpakiya ziman ew rewa bilind ya jixwepitrastbn ye.

    Dilpakiya Ziman ew rew e, ya ko ziman t de yekgirtineke tevay li hember zimann din peydedike.

    d dilpakiya ziman li ba mirovn xwe dibe xwed bilindayiyeke taybet, ew bilindayiya ko hja ye li ser destan were ragirtin parastin.

    Daxwaza ko dibje, div ziman kurmanc li rayn xwe vegere, serhildanek dide xuyakirin.

    Ew serhildaneke ji bo xweparastin li dij zora bindestkirin, ya ko herar dagrkern Kurdistan li dij ziman kurmanc bikar tnin, ew xweparastin e, ji bandora zimann wan.

    Rayn v dilpakiy, ne weke ko hin bawer dikin, di netewperestiyeke avkor de ye, nexr ew di w hest de ye, ya ko ji xwezay ve di dil her mirovek de heye.

    Ew ew hest e, ya ko her mirovek, awa ew h ji bikaniya xwe ve hn bye, bi ziman dayika w ve gir dide, ji ber v yek daxwaza w ya xweza ew e, ko ew ziman dayika xwe biparze.

    Bel ziman kurmanc stneke netewey ye, w bar anda civaka gel kurd hilgirtiye ser miln xwe. Ew ziman hem Kurdan e alav rzan (siyas) ye, ji bo nasnameya gel kurd were parastin ji windabn were rizgarkirin.

    Li dawiya v gotara xwe ez dixwazim, v helbesta xwe, ya ko min li ser bajar kurd, Mere nivsiye, pk bikim. Mere bkek ji bkn Kurdistan ye, yn ko nayaran avn xwe berdane revandina w:

    Kea delal Mere
    H di derg de ji te re digotin
    Bav te Kemal mezin e,
    ew ti caran zaroyn xwe bi ten nahle.

    Ew end car bn ji te dipirsn :
    K bav te ye, me ne ew hij we hemiwan dike ?
    Hindik ma b, tu ji br bik, ziman te bi i ziman dipeyive.

    Di xwendegeh de agir berdidane dil te:
    Ez serbilind im, ko ez kea te me.
    Tikes, te j, nediwr bigota:
    Ez Kurmanc im, ez bi ten li dij we hemiwan rabim
    ber bi ‚guneh xwe' werim, va ye, ez ne Tirk im.

    Gelo v bav tu iqas rind xwed kiriye,
    da tu ji wan re weke kikek bi hefsar,
    weke keeke xapand, ya ko li esil fesil xwe ser l geraye,
    yeke ko di nav hevaln xwe de, bi dil birndar,
    birndar tim bipavemay:
    Brvanek li qurika pa ya v dinyay.

    Gelo ew i be, gava rojek tu bi xwe bihis,
    ko ew ticaran ne bav te b?
    Gava di nava dil te de hestin hiyar bibin,
    ber bi ezmanan bikevin weke refn azad
    yn qaz qulingan li snorn Kurdistan bigerin
    di nav lsn diln xapand de deynin?
    Li w der, devera ko dibjin:
    d em hew li rengn ekan dipirsin.

    (Payza 1998an)








    Maf Kopkirin &kopbike; PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor Avakirin, Pirojeyn Cand Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann Syas, Weana Malper TV yn Kurdistane. Tev maf parast ne.

    Weandin:: 2003-08-03 (3912 car hat xwendin)

    [ Vegere ] | PRINTER





    Malper TV yn, Kurd Kurdistan, Yn, Poltk, Ne, Civak Huner : - Vir-Rupela-LnknN ye.
    ___________________________________________________________________


    Malper TV yn Tirka, Yn, Ne, Poltk Civak : - Vir-Rupela-LnknN ye.

    | PUK-Meda | PDK-Baur | PDK-Baur | PDK-Xoybun | PDK-Rojhilat | AlParty | Kurdistan Media | kdp6 | Xebat | PWD - K | KRG | Peyamner |


    PDK - XOYBUN.Com 2003 All Rights Reserved
    Email : xoybuncom@yahoo.de

    Ev malper her bash bi 1024x768 IE 6.0 t xuyakirin

    Content Naverok






                    
    Google